Bóle kolan należą do najpowszechniej występujących dolegliwości związanych z układem ruchu. Kolana mogą boleć osoby w różnym wieku i o różnym trybie życia, gdyż przyczyn problemu może być wiele – od tych związanych z urazami, przez te związane z przeciążeniami stawu kolanowego, na zwyrodnieniach i chorobach przewlekłych kończąc. Ze względu na mnogość przyczyn ból kolana nigdy nie powinien być on lekceważony. W przypadku jego pojawienia się najlepiej skonsultować się z lekarzem, który zajmie się diagnostyką i ustaleniem leczenia. Co może powodować ból kolana i jakie mogą być tego konsekwencje? Jak leczyć ból kolana? Sprawdzamy!
Ból kolan – przyczyny najczęściej odpowiadające za tę dolegliwość
Kolana człowieka są codziennie narażone na duże obciążenia, w tym nie tylko podczas biegania czy innej aktywności sportowej, ale nawet podczas chodzenia czy w czasie stania. Podaje się, że staw kolanowy to drugi najbardziej obciążany staw w ciele człowieka, zajmujący miejsce na podium zaraz po stawie skokowym. Kolana jednocześnie należą do najbardziej zagrożonych urazami stawów, poza tym nie omijają ich różne choroby. Ból kolan nie należy zatem do rzadkich przypadłości i może dotyczyć osób w różnym wieku i o różnym trybie życia. Bardzo często za dolegliwości bólowe odpowiada przeciążenie kolana, jednak przyczyn wspomnianego problemu może być znacznie więcej.
Skąd bierze się ból? Budowa kolana
By wyjaśnić prawdopodobne przyczyny dolegliwości, jaką jest ból kolan, w pierwszej kolejności należy omówić budowę stawu, którego dotyczy wspomniany ból. Budowa kolana jest skomplikowana. Staw kolanowy jest największym stawem w ciele człowieka. Jest to staw zawiasowy, który łączy kość udową i kość piszczelową (staw udowo-piszczelowy) oraz rzepkę (staw udowo-rzepkowy), które otacza wspólna torebka stawowa. Główką stawu kolanowego są kłykcie wypukłe kości udowej. Panewką stawu kolanowego są natomiast delikatnie wklęsłe kłykcie kości piszczelowej, a także część stawowa rzepki. Do ważnych elementów stawu kolanowego można zaliczyć również zlokalizowane pod rzepką łąkotki, czyli dwa pierścienie półksiężycowate pogłębiające obszar stawowy kości piszczelowej. Staw kolanowy wykonuje ruchy zginania i prostowania, przy czym w pozycji zgiętej może wykonywać też ruchy rotacyjne. Staw kolanowy wzmacniają więzadła zewnętrzne i wewnętrzne.
Ból stawu kolanowego – rodzaje dolegliwości
Pacjentowi może doskwierać zarówno ból stawu kolanowego, jak i ból stawów kolanowych. Dolegliwości bólowe – zależnie od przyczyny – mogą być zatem zlokalizowane z jednej lub z obu stron ciała jednocześnie. Za ból kolana lewego lub prawego często odpowiadają urazy. Jeśli natomiast pacjent odczuwa ból kolan, czyli boli go zarówno jedno, jak i drugie kolano, często postawą problemu są schorzenia, w tym np. choroba zwyrodnieniowa czy reumatyzm.
Rodzaj dolegliwości bólowych dotyczących kolan również może się różnić. Pacjenci odczuwają ból kolana jako rwący, kłujący czy tępy, poza tym ból może pojawić się nagle, mieć charakter nawracający, występować jedynie w określonych sytuacjach bądź utrzymywać się stale. Oprócz bólu kolan niektórzy pacjenci doświadczają też innych dolegliwości. Zdarza się, że u pacjenta występuje opuchlizna tej części ciała, krwiak, a niekiedy nawet gorączka.
Najczęstsze przyczyny bólów kolan
O przeciążenie stawu kolanowego nie jest trudno, co ma związek z siłą mięśnia czworogłowego uda. Przyczyn odpowiadających za dolegliwości bólowe kolana czy kolan może być oczywiście wiele, a ustalenie źródła problemu to podstawa, jeśli chodzi o to, co na ból kolan stosować, by faktycznie okazało się to skuteczne.
Do najczęściej występujących przyczyn dolegliwości bólowych kolan można zaliczyć:
- urazy kolan – ból kolana jako efekt urazu stawu kolanowego bądź urazu chrząstki stawowej nie należy do rzadkości. Problem może dotyczyć intensywnie trenujących sportowców, ale niejednokrotnie też przytrafia się amatorom, zwłaszcza jeśli nie przykładają oni odpowiedniej wagi do rozgrzewki lub zaczynają zbyt obciążające treningi bez odpowiedniego przygotowania. Ból kolana po urazie może towarzyszyć pacjentowi bardzo długo, nawet jeśli od wypadku minęło już dużo czasu;
- kolano biegacza – ból kolan najczęściej towarzyszący sportowcom, w tym zwłaszcza osobom biegającym, piłkarzom, narciarzom itd. Dolegliwości bólowe są odczuwane w okolicach rzepki, ewentualnie w bocznej części stawu kolanowego;
- kolano skoczka – ból stawu kolanowego związany z naciągnięciem więzadła rzepki lub z jego naderwaniem;
- siedzący tryb życia – dolegliwości bólowe kolan dotyczą nie tylko sportowców, ale również mogą stać się problemem osób, które ruszają się za mało. U takich osób ból kolan najczęściej pojawia się w czasie wstawania, siadania czy też w czasie wchodzenia po schodach;
- nadwaga lub otyłość – przeciążenie kolana lub kolan związane z nadmierną masą ciała daje się we znaki pacjentom z nadprogramowymi kilogramami, mogąc się objawiać dolegliwościami bólowymi przy chodzeniu, wchodzeniu po schodach, siadaniu itd.;
- choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego – zmiany zwyrodnieniowe przyczyniają się nie tylko do bólu, ale również do obniżenia ruchomości stawu, a poza tym może dochodzić do obrzęku tej części ciała. Dolegliwość najczęściej dotyczy osób starszych i ma związek z przebytymi wcześniej urazami oraz nadwagą;
- choroby reumatyczne – ból stawów kolanowych związany z reumatyzmem może utrudniać pacjentowi codzienne funkcjonowanie. Mogą się też pojawiać inne zmiany w stawach, w tym ich sztywność i obrzęk, a także trzaski podczas poruszania stawem czy ograniczenie jego ruchomości.
Do dolegliwości bólowych kolan mogą się przyczyniać też inne czynniki. Można do nich zaliczyć zapalenie ścięgien, dnę moczanową czy torbiel Bakera, a nawet boreliozę, uszkodzenie łąkotek i wiele, wiele innych. Z uwagi na mnogość przyczyn, ból kolan najlepiej skonsultować z lekarzem.
Jak leczyć ból kolana? Diagnostyka
Należy się koniecznie zgłosić do lekarza, jeśli ból kolana powstał wskutek urazu. Niezbędna będzie też wizyta u lekarza, jeśli bólowi kolan towarzyszą inne niepokojące dolegliwości, w tym silny obrzęk, krwiak, podwyższona ciepłota skóry w rejonie stawu, uczucie niestabilności stawu czy jego ograniczona ruchomość. Również nawracające dolegliwości bólowe kolan wymagają kontaktu ze specjalistą, który zajmie się ustaleniem ich przyczyny i dobraniem prawidłowego leczenia. By ustalić źródło problemu, lekarz zapewne przeprowadzi z pacjentem szczegółowy wywiad medyczny oraz zleci mu dodatkowe badania obrazowe. Do badań wykorzystywanych w diagnostyce można zaliczyć np. rezonans magnetyczny.
Co na bolące kolana? Stabilizatory i opaski uciskowe
Wiele czynników może sprawiać, że będziemy odczuwać w stawie kolanowym nieprzyjemny ból. Budowa kolana jest bardzo skomplikowana, jednak dobrze dobrane artykuły ortopedyczne mogą pomóc ograniczyć przykre dolegliwości bólowe. Co na ból kolan najlepiej zastosować? Na ból stawu kolanowego często stosuje się specjalne stabilizatory. Ich rola polega na odciążeniu obolałego stawu oraz na jego stabilizacji. Alternatywą są również opaski na staw kolanowy. Opaska uciskowa może ograniczyć dolegliwości bólowe, jednocześnie dobrze stabilizując i zabezpieczając staw kolanowy.
Co na ból kolan? Rehabilitacja, farmakologia, interwencja chirurgiczna
Jedną z metod, które są bardzo często wykorzystywane przy walce z różnego pochodzenia dolegliwościami bólowymi kolan, jest rehabilitacja. Niekiedy jest to wystarczające, by ograniczyć problem występujący u pacjenta. Specjalista będzie wiedzieć najlepiej, jak leczyć ból kolana przy pomocy odpowiednio dobranych ćwiczeń, więc warto postępować zgodnie z jego wskazówkami. Co na ból kolana jeszcze się wykorzystuje? Niezbędna może być też farmakologia, w tym leki przeciwbólowe i przeciwzapalne stosowane miejscowo lub doustnie. Zdarza się jednak również, że i to nie jest w stanie pomóc na ból kolana. Jak leczyć dolegliwość w tym przypadku? Niekiedy niezbędna jest interwencja chirurgiczna.
Domowe sposoby na ból kolan
Gdy pojawiają się nieprzyjemne dolegliwości bólowe kolan, można wykorzystać również domowe sposoby. Co na ból kolana z domowych sposobów może pomóc najlepiej? Sprawdzają się zwłaszcza kompresy – zależnie od przyczyny dolegliwości bólowych można postawić na wersje chłodzące lub rozgrzewające. Na ból kolan i dolegliwości mu towarzyszące (np. obrzęk) niektórzy wybierają również okłady z kapusty, okłady z octu, okłady z sody oczyszczonej czy z kurkumy, jednak należy pamiętać, że te mogą okazać się doraźnym wsparciem, a przy silnych bądź nawracających dolegliwościach najlepiej skonsultować się z lekarzem, który będzie wiedzieć najlepiej, jak leczyć ból kolana w danym przypadku.
Do domowych metod walki z dolegliwościami bólowymi kolan można też zaliczyć ćwiczenia. Najlepiej omówić wcześniej ze specjalistą, jakie ćwiczenia na kolana możemy samodzielnie wykonywać w domu, by poprawić zakres ruchów i ograniczyć dolegliwości bólowe.
Zapobiegaj, by nie leczyć – profilaktyka bólu kolan
Aby nie zastanawiać się, co na bolące kolana stosować, przede wszystkim warto skupić się na działaniach profilaktycznych, które pozwolą pacjentowi zadbać o siebie, zanim wystąpią dolegliwości, redukując jednocześnie ryzyko ich pojawienia się. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na swoją dietę i tryb życia. Należy się zdrowo odżywiać i nie stronić od aktywności fizycznej, poza tym ważne jest kontrolowanie masy swojego ciała. Unikamy też ryzykownych i mocno obciążających sportów, które często prowadzą do kontuzji.
