Gdy po pomiarze temperatury ciała na termometrze pojawia się wynik przekraczający 37°C, na myśl od razu nasuwa podejrzenia, że to gorączka. Jest ona zazwyczaj oznaką, że w organizmie dzieje się coś nieprawidłowego. W niektórych przypadkach może to być jednak po prostu stan podgorączkowy. Co to oznacza? Czy wzrost temperatury ciała jest oznaką choroby? Poznaj szczegóły, które rozwiewają Twoje wątpliwości.
Temperatura 37 u dorosłego – czy to stan podgorączkowy?
Po pierwsze, należy wiedzieć, jaki jest normalny zakres temperatury ciała człowieka. W rzeczywistości prawidłowa ciepłota ciała, czyli słynne 36,6°C, nie jest jedyną temperaturą, która nie powinna budzić obaw. Otóż zakres prawidłowej temperatury ciała człowieka zależy od kilku czynników – przede wszystkim od miejsca, w którym dokonywany jest pomiar (czy jest to skóra, czy śluzówka).
Ciepłota ciała człowieka dorosłego różni się w zależności od miejsca mierzenia:
- pod pachą: 35,5-37°C,
- na czole: 36,4°C,
- w uchu: 37,6°C,
- w ustach: 36,1-37,5°C,
- w odbycie: 37,6-37,8°C,
- w pochwie: 37,6°C.
Po drugie temperatura u człowieka może być niższa lub wyższa w zależności od wieku człowieka czy pory dnia. Niemniej wartości powyżej pewnej średniej świadczą o zmianach, które wskazują na stan podgorączkowy lub oznaczają gorączkę.
Czym są stany podgorączkowe?
Gorączka sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie objawem, że w organizmie dzieje się coś złego. Może to być na przykład infekcja bakteryjna lub wirusowa albo reakcja alergiczna na żywność, lub na przyjęte lekarstwo. Wysiłek fizyczny lub spędzanie zbyt dużej ilości czasu na słońcu również mogą spowodować wystąpienie gorączki. W związku z tym, aby ułatwić diagnozę i leczenie możliwych problemów zdrowotnych, wprowadzono odrębne nazewnictwo dla różnych stopni gorączki.
Stan podgorączkowy oznacza zasadniczo, że temperatura ciała jest nieznacznie podwyższona. U osób dorosłych mieści się w przedziale od 37,1°C do 38°C. Czy wobec tego temperatura 37°C jest gorączką? Nie – podobnie jak i każda wartość powyżej 37°C aż do 38°C. Dopiero od 38,1°C można mówić o gorączce. Wszelkie wartości poniżej w większości przypadków nie są powodem do niepokoju, lecz wynikiem normalnej reakcji organizmu na zagrażający mu czynnik. Niemniej należy obserwować dalsze objawy, ponieważ dłużej utrzymujący się stan podgorączkowy wymaga konsultacji z lekarzem.
Jaka jest różnica między gorączką a stanem podgorączkowym?
Różnica między stanem podgorączkowym a gorączką polega na temperaturze przypisanej do różnych stanów:
- stan podgorączkowy – od 37,1°C do 38°C;
- gorączka umiarkowana – od 38,1°C do 39°C;
- wysoka gorączka – powyżej 39°C;
- hiperpireksja (bardzo wysoka gorączka, stan ekstremalny) – powyżej 41,1°C.
W praktyce stan podgorączkowy to nic innego jak jeden z najłagodniejszych rodzajów gorączki, kiedy nie ma powodu do niepokoju, bo nie powoduje on większego dyskomfortu. Mimo wszystko nie należy tego ignorować, zwłaszcza jeżeli występują inne objawy lub w ciągu ostatnich 48 godzin wystąpiła również wysoka gorączka, lub stan ten jest przewlekły.
Stan podgorączkowy popołudniami – jakie są możliwe przyczyny?
Trzeba mieć świadomość, że temperatura ciała człowieka może się zmieniać w zależności od pewnych czynników. Oprócz miejsca dokonywania pomiaru ważna jest pora dnia, kiedy się go dokonuje. Temperatura ludzkiego ciała jest zwykle niższa wczesnym rankiem i nocą, a wyższa późnym popołudniem i wieczorem. Co ciekawe, stan podgorączkowy popołudniami może okazać się normalnym zjawiskiem, ponieważ większość osób po intensywnym dniu pracy, w godzinach między 15:00 a 18:00, ma właśnie podwyższoną temperaturę ciała.
Poza tym niemowlęta i małe dzieci mają zazwyczaj nieco wyższą temperaturę ciała niż starsze dzieci i dorośli. Dodatkowo temperatura ciała może być nieznacznie wyższa niż normalnie u kobiet w trakcie miesiączki lub w czasie ciąży. Może również pojawić się stan podgorączkowy ze zmęczenia związany z wyczerpaniem emocjonalnym lub fizycznym. Czasami podwyższona temperatura pojawia się chwilowo po przegrzaniu organizmu lub jako reakcja na duży stres i atak paniki.
Kiedy stan podgorączkowy u dorosłego jest powodem do niepokoju?
Wskazanie na termometrze temperatury 37°C zazwyczaj nie powinno być powodem do paniki. Stan podgorączkowy może występować jako jeden z objawów grypy, przeziębienia, zapalenia zatok, ucha, zapalenia oskrzeli, zapalenia płuc, zapalenia pęcherza moczowego lub jakiegokolwiek innego rodzaju infekcji. Może po prostu oznaczać, że organizm próbuje się chronić, zapobiegając rozwojowi choroby i wywołaniu poważniejszych objawów.
Gdy odporność jest wysoka, organizm przy pomocy stanu podgorączkowego może kontrolować chorobę bez wywoływania poważniejszych niepokojących symptomów. Z drugiej strony istnieje również możliwość pogorszenia stanu zdrowia i konieczności podjęcia kompleksowego leczenia, dlatego tak ważna jest obserwacja doświadczanych objawów.
Kiedy warto skonsultować stan podgorączkowy u dorosłego z lekarzem? Przede wszystkim, gdy:
- utrzymuje się on powyżej 7 dni;
- jest przewlekły bez wyraźnej przyczyny;
- towarzyszą mu nudności, wymioty, biegunka;
- pojawiają się objawy takie jak silne bóle głowy, nadwrażliwość na światło, dezorientacja, bóle w klatce piersiowej lub brzucha;
- występują trudności w oddychaniu, szybsze bicie serca lub drgawki;
- następuje utrata apetytu;
- towarzyszy mu ciągłe zmęczenie i brak ochoty do wstawania z łóżka.
Utrzymująca się temperatura 37°C – co powoduje przewlekły stan podgorączkowy u dorosłych?
Temperatura na termometrze powyżej 37°C, ale nieprzekraczająca 38°C wskazuje na stan podgorączkowy. U dorosłych, u których taka wartość występuje przez dłuższy czas, np. kilka dni lub tygodni, należy zbadać przyczynę tego stanu.
Przewlekły stan podgorączkowy u dorosłych może wynikać z różnych toczących się w organizmie problemów. Zaliczają się do nich:
- stres – utrzymujący się stan podgorączkowy może być spowodowany przewlekłym stresem emocjonalnym;
- gruźlica – może powodować niewielką, utrzymującą się gorączkę, szczególnie w nocy, co prowadzi do wystąpienia nocnych potów;
- choroby autoimmunologiczne – temperatura ciała jest podwyższona u niektórych osób z przewlekłymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak stwardnienie rozsiane i reumatoidalne zapalenie stawów;
- problemy z tarczycą – stany zapalne mogą w niektórych przypadkach powodować przewlekły stan podgorączkowy, a także inne objawy, takie jak ból mięśni i zmęczenie;
- niektóre rodzaje nowotworów (np. chłoniak lub białaczka) – należy zwrócić uwagę zwłaszcza na długo utrzymujący się i niewyjaśniony, bezobjawowy stan podgorączkowy;
- przyjmowane leki – stan podgorączkowy może wystąpić około 7 do 10 dni po rozpoczęciu przyjmowania nowego leku np. antybiotyku lub w trakcie leczenia antydepresantami albo lekami antyhistaminowymi.
Przewlekły stan podgorączkowy i zmęczenie
Są sytuacje, kiedy zmęczenie i stan podgorączkowy utrzymują się tygodniami, a nawet i miesiącami. Może to być zespół przewlekłego zmęczenia, czyli zaburzenie charakteryzujące się uczuciem skrajnego i uniemożliwiającego funkcjonowanie zmęczenia, bez żadnej widocznej przyczyny, która mogłaby je usprawiedliwić. Stan ten może utrzymywać się przez okres dłuższy niż sześć miesięcy oraz nasilać się przy wysiłku fizycznym lub napięciu psychicznym. Co istotne, zmęczenie nie ustępuje po odpoczynku.
Zdarzają się przypadki, że objawy zespołu przewlekłego zmęczenia przypominają te towarzyszące infekcji wirusowej. Oprócz stanu podgorączkowego pojawiają się katar oraz powiększone węzły chłonne na szyi i pod pachami. Inne możliwe objawy tego zespołu to ból gardła, ból głowy, a także ból mięśni i stawów, których nie da się wytłumaczyć czynnikiem infekcyjnym.
Jednak w wielu przypadkach u dorosłych ze stanem podgorączkowym spowodowanym zmęczeniem nie występują żadne inne objawy kliniczne charakterystyczne dla infekcji, które mogłyby wyjaśnić wzrost temperatury. Jednak możliwe jest również występowanie bezsenności, bólu głowy, nudności i bólu brzucha.
Jak złagodzić dyskomfort wywołany stanem podgorączkowym?
W przypadku stanu podgorączkowego towarzyszącego np. infekcji głównym celem jest złagodzenie dyskomfortu i zapewnienie sobie odpoczynku. Zbijanie takiej temperatury nie skraca ani nie wydłuża szczególnie przebiegu choroby. Można podjąć pewne działania, które pomogą lepiej kontrolować temperaturę ciała. Wiąże się to m.in. z koniecznością noszenia lżejszych ubrań, przebywania w nieprzegrzanych pomieszczeniach, umieszczania wilgotnych ręczników na nadgarstkach i czole, brania letnich kąpieli i picia dużej ilości płynów.
Jeżeli temperatura wzrośnie i pojawi się gorączka powyżej 38,1°C, pacjent może sięgnąć po dostępny bez recepty lek przeciwgorączkowy, który pomoże obniżyć gorączkę. Jeśli jednak domowe sposoby nie przyniosą oczekiwanych efektów, powinien skonsultować się ze specjalistą.
