Niewielkie zmiany skórne przyjmujące postać potówek pojawiają się na różnych partiach ciała przede wszystkim w wyniku przegrzania organizmu i zatrzymania wydzielania potu oraz sebum. Najczęściej są zlokalizowane na plecach, twarzy, dłoniach i stopach, jednak mogą również występować na innych częściach ciała. Z problemem potówek zmagają się zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Są to najczęściej niegroźne zmiany, które w większości przypadków nie wymagają konsultacji z lekarzem i specjalistycznego leczenia. Jakie wyróżnia się rodzaje potówek, jakie są przyczyny ich powstawania oraz co na potówki u dziecka i dorosłego zadziała najlepiej? Jak wygląda zapobieganie potówkom? Po więcej informacji na temat potówek u dzieci i dorosłych zapraszamy do naszego artykułu!
Co to jest potówka? Rodzaje potówek
Często pojawiającymi się zmianami skórnymi są potówki (miliaria). Są to drobne i często swędzące grudki lub pęcherzyki na skórze, które mogą być białe, przezroczyste lub czerwone. W zależności od mechanizmu powstawania wyróżnia się następujące rodzaje potówek:
- zwykłe (miliaria crystallina) – przyczyną ich powstania jest zablokowanie przewodu wyprowadzającego gruczołów potowych. Są to białe lub przezroczyste pęcherzyki o średnicy do 2 mm. Ten rodzaj potówek występuje w obrębie zewnętrznych warstw skóry, przede wszystkim na głowie, szyi oraz tułowiu, a także w zgięciach łokciowych i kolanowych. Zwykłe potówki mają tendencję do samoczynnego pękania,
- czerwone (miliaria rubra) – pojawiają się w wyniku zablokowania przewodu wyprowadzającego w obrębie głębszych warstw naskórka. Są to czerwone swędzące grudki lub pęcherzyki, które rozwijają się na twarzy, karku, tułowiu oraz pod pachami i w pachwinach, czyli w miejscach, gdzie skóra najbardziej się poci. W niektórych przypadkach mogą być wypełnione ropą,
- głębokie (miliaria profunda) – powstają w wyniku uszkodzenia przewodu wyprowadzającego gruczołu potowego głęboko w skórze. Są to białe nawracające grudki o średnicy do 3 mm. W przypadku głębokich potówek dochodzi do częściowego lub całkowitego zahamowania wydzielania potu. Głębokie potówki mogą być bolesne, swędzące lub piekące. Ten rodzaj potówek pojawia się najrzadziej.
Zmiany skórne mające postać potówek w większości przypadków nie stanowią większego zagrożenia dla zdrowia. Jeśli jednak będą rozdrapywane lub nie będą w odpowiedni sposób pielęgnowane, mogą stać się przyczyną zakażenia bakteryjnego, w przypadku którego konieczne będzie wdrożenie antybiotykoterapii.
Potówki u noworodków i niemowląt – jak powstają?
Najmłodsze dzieci są w największym stopniu narażone na powstawanie potówek. Główną przyczyną potówek u noworodków i niemowląt jest niedojrzałość skóry – w tej grupie wiekowej gruczoły potowe nie są jeszcze w pełni rozwinięte, przez co często ulegają zatkaniu. Inną przyczyną potówek u noworodków i niemowląt jest niedostosowanie ich ubioru do aktualnych warunków pogodowych – zbyt ciepłe ubieranie malucha prowadzi do przegrzania organizmu, nadmiernego pocenia się i zatkania gruczołów potowych. Potówki w tej grupie wiekowej mogą być też efektem zakładania małym dzieciom ubranek wykonanych z nieprzewiewnych materiałów, które mocno przylegając do skóry, mogą utrudniać pracę gruczołów potowych. Do powstawania potówek może się również przyczynić nieprawidłowa pielęgnacja ciała, która jest związana ze stosowaniem tłustych kremów. Do zmian skórnych przybierających postać potówek mogą również prowadzić infekcje i związana z nimi gorączka, która może się przyczyniać do przegrzania organizmu. U noworodków i niemowląt mogą się rozwijać zarówno potówki zwykłe, jak i czerwone oraz głębokie.
Potówki u dzieci – przyczyny
Zmiany skórne mające postać potówek dotyczą nie tylko noworodków i niemowląt, lecz także starszych dzieci. W ich przypadku mamy do czynienia przede wszystkim z potówkami czerwonymi. Potówki u dzieci często są następstwem przegrzania organizmu oraz noszenia nieprzewiewnej odzieży lub noszenia przylegających do ciała ubrań. Do rozwoju potówek u dzieci mogą również się przyczyniać oparzenia słoneczne będące efektem długotrwałego oddziaływania promieniowania słonecznego na skórę. Inną przyczyną potówek u dzieci jest stosowanie tłustych kremów lub oliwek, które mogą powodować zatykanie porów skóry. Do rozwoju potówek w tej grupie wiekowej może się też przyczynić przebywanie w wysokich temperaturach i wysokiej wilgotności powietrza. Z rozwojem potówek może się również wiązać pojawianie się niektórych chorób, w tym zwłaszcza nadczynności tarczycy. Do zatykania porów może także dochodzić w związku z brakiem odpowiedniej higieny oraz przy podwyższonej temperaturze ciała związanej z infekcjami.
Przyczyny potówek u dorosłych
W przypadku osób dorosłych potówki mogą powstawać na wszystkich partiach ciała, przyjmując formę dobrze widocznych pęcherzyków, które są najczęściej zaczerwienione. Do najczęstszych przyczyn powstawania potówek u dorosłych zalicza się:
- przegrzanie organizmu związane z niedostosowaniem ubioru do aktualnych warunków pogodowych,
- noszenie ubrań wykonanych z tworzyw sztucznych,
- długotrwały, intensywny wysiłek fizyczny,
- nadwagę i otyłość,
- utrudnione parowanie potu,
- przetrenowanie,
- nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej,
- stosowanie nieodpowiednich kosmetyków,
- nadmierną produkcję potu związaną z wysokimi temperaturami,
- przewlekły stres i związane z nim zaburzenia emocjonalne.
Do rozwoju potówek u dorosłych mogą się również przyczynić zaburzenia hormonalne będące wynikiem cukrzycy, nadczynności tarczycy lub menopauzy. Rozwojowi potówek mogą również sprzyjać nowotwory, zwłaszcza białaczka oraz rak trzustki. Do powstawania potówek może się też przyczyniać długotrwałe leżenie w łóżku, co dotyczy zwłaszcza osób obłożnie chorych.
Gdzie najczęściej pojawiają się potówki?
Potówka może się pojawić na różnych partiach ciała, jednak najczęściej powstaje w miejscach, gdzie skóra najbardziej się poci, innymi słowy w miejscach szczególnie narażonych na wydzielanie potu. Tego typu zmiany najczęściej więc pojawiają się na szyi oraz w pachwinach, poza tym często można zobaczyć potówki na twarzy, udach oraz potówki na dłoniach. Tego rodzaju zmiany skórne mogą również pojawiać się pod piersiami. Często są też spotykane potówki na plecach oraz potówki na stopach, a także w zgięciach łokciowych i kolanowych.
Co na potówki u dziecka?
W większości przypadków potówki u dziecka nie wymagają specjalistycznego leczenia. U dzieci leczenie potówek wymaga przede wszystkim wyeliminowania przyczyny ich rozwoju. Jeśli za rozwój potówek odpowiada np. nieprzepuszczalna odzież, należy ją zmienić na bardziej przewiewną. W celu zmniejszenia uczucia swędzenia zmian skórnych stosuje się chłodne okłady, poza tym może też pomóc letni prysznic. Zmiany na skórze można złagodzić, stosując przebadane dermatologicznie dermokosmetyki o łagodnym działaniu, które pomogą skutecznie zadbać o gruczoły potowe i łojowe. Rekomenduje się również stosowanie maści i kremów zawierających cynk, które pomogą w regeneracji skóry. Mogą też pomóc zasypki z tlenkiem cynku. W leczeniu potówek u dzieci mogą się też sprawdzić kąpiele w wodzie z dodatkiem niewielkiej ilości naparu z rumianku, poza tym do kąpieli można dodać niewielką ilość naparu z nagietka oraz nadmanganianu potasu.
Przy potówkach należy też unikać kontaktu z promieniami słonecznymi. Nie zaleca się również przyklejania plastrów na potówki oraz stosowania opatrunków na powstałe zmiany skórne. Potówek nie należy też wyciskać, ponieważ takie działanie może doprowadzić do pojawienia się zakażenia. Jeśli zmiany skórne są rozległe, a dodatkowo doszło do ich nadkażenia, wówczas warto się skonsultować z lekarzem, który może przepisać maść z antybiotykiem.
Co sprawdzi się na potówki u dorosłych?
Leczenie potówek u dorosłych wiąże się m.in. z odpowiednią pielęgnacją skóry. Na potówki u dorosłych są rekomendowane maści z cynkiem, których działanie polega na wysuszaniu skóry, i dodatkowo zapobiega rozwojowi zakażeń. Przy potówkach mogą się też sprawdzić kąpiele z dodatkiem naparu z rumianku i nagietka. Rekomenduje się także kąpiele z dodatkiem nadmanganianu potasu, które nie powinny trwać dłużej niż 15 minut. Nadmanganian potasu działa antybakteryjnie, co umożliwia dezynfekcję skóry, na którym pojawiły się zmiany skórne w postaci potówek. W przypadku potówek u dorosłych poleca się również produkty zawierające aloes, który działa przeciwzapalnie oraz łagodzi i przyspiesza proces regeneracji skóry. Do leczenia potówek u dorosłych stosuje się zarówno okłady z liści aloesu, jak i żele aloesowe, które nakłada się na zmiany skórne kilka razy dziennie. Pomocne będzie również dodanie do kąpieli niewielkiej ilości sody oczyszczonej, która pomoże złagodzić dolegliwości towarzyszące powstałym zmianom skórnym.
Przy potówkach u dorosłych, oprócz prawidłowej pielęgnacji skóry, zaleca się również noszenie przewiewnej odzieży i obuwia, co pomoże zapobiec nadmiernemu poceniu. Może także pomóc stosowanie antyperspirantów oraz unikanie tłustych kosmetyków, które zapychają ujścia gruczołów potowych. Przy potówkach, którym towarzyszy świąd skóry, dobre będą też preparaty zawierające w składzie mentol oraz produkty z kwasem bornym. Składniki te są cenione za właściwości odkażające. Głębokie potówki, przy których doszło do nadkażenia, oraz często nawracające potówki u dorosłych mogą wymagać konsultacji z lekarzem, który najprawdopodobniej zaleci stosowanie antybiotyku.
Potówki u dzieci i dorosłych – zapobieganie
Zapobieganie pojawieniu się potówek polega głównie na przestrzeganiu zasad higieny osobistej. By nie dopuścić do rozwoju potówki, należy również unikać czynników odpowiadających za nadmierne pocenie się oraz nosić lekkie i przewiewne ubrania. Istotne jest też utrzymywanie odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach, w których się przebywa najczęściej, co zapobiegnie przegrzaniu organizmu. Bardzo ważne jest również regularne nawadnianie organizmu odpowiednią ilością wody oraz zdrowa dieta, która powinna być bogata w składniki mające korzystny wpływ na skórę. Istotne jest też utrzymanie odpowiedniej masy ciała oraz unikanie stosowania tłustych kremów, które mogą zatykać pory.
