Mimo że kojarzy się z badaniem przyczyn zgonu, zajmuje się także innymi kwestiami. Lekarz patolog, bo o nim mowa, to wciąż mało znany specjalista przez większość społeczeństwa, ale odgrywający kluczową rolę w praktyce medycznej i utrzymaniu zdrowia populacji. Sprawdź, co dokładnie należy do zadań patologa.
Kto to jest patolog?
Wśród wielu bardzo ważnych pracowników służby zdrowia znajduje się patolog. Kto to jest? To lekarz, bez którego trudno wyobrazić sobie współczesną medycynę. Ten specjalista, który, mimo że zwykle działa „za kulisami”, w laboratorium, odgrywa niezwykle ważną rolę. Przede wszystkim bada płyny ustrojowe, tkanki i narządy. Jest również odpowiedzialny za wykonywanie sekcji zwłok i badań laboratoryjnych.
Wobec tego, kim jest patolog? To specjalista, który pomaga innym pracownikom służby zdrowia w ustalaniu diagnoz i jest ważnym członkiem zespołu leczącego. Dzięki swoim analizom pomaga specjalistom z innych dziedzin medycyny w ustaleniu najskuteczniejszego sposobu leczenia w danym przypadku. Patolog może pracować nie tylko w szpitalu publicznym i prywatnym lub w laboratorium diagnostycznym, ale także w placówkach naukowych, szpitalach uniwersyteckich, prosektoriach, prywatnych gabinetach i innych placówkach medycznych.
Lekarz patolog – czym się zajmuje?
Obszar zajęć lekarza patologa zależy od tego, jaką specjalizacją zajmuje się wybrany specjalista. Sama patologia jest bardzo szeroką dziedziną. Z tego powodu patolodzy mogą zajmować się wszystkimi obszarami patologii lub pracować w konkretnych specjalizacjach.
- Patologia ogólna – analizie poddawane są różne zmiany chorobowe we wszystkich tkankach i narządach.
- Patologia kliniczna – obejmuje analizę laboratoryjną próbek płynów ustrojowych, np. moczu lub krwi, w celu ustalenia rodzaju choroby.
- Dermatopatologia – zajmuje się interpretacją biopsji skóry. Wyniki badań dermatopatologicznych mogą pomóc w diagnozowaniu powszechnych chorób skóry, a także złożonych chorób immunologicznych i nowotworów skóry.
- Hematopatologia – jest nauką zajmującą się chorobami, schorzeniami i dysfunkcjami krwi.
- Nefropatologia – jest to podspecjalizacja patologii, zajmująca się diagnostyką i charakterystyką chorób nerek.
- Cytopatologia – dziedzina ta zajmuje się zmianami komórkowymi w różnych chorobach. Często wiedzę z tego zakresu wykorzystuje się w celu diagnozowania nowotworów lub jako badanie profilaktyczne w ramach badań przesiewowych np. raka szyjki macicy (badanie cytologiczne).
- Neuropatologia – może pomóc w diagnozowaniu chorób neurologicznych i nowotworów związanych ze zmianami powstałymi w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym.
- Patologia molekularna – jest nauką zajmującą się badaniem zmian na poziomie DNA, RNA oraz białek. Pomaga w analizie markerów nowotworowych i testów genetycznych. Badania te mogą też np. określić najwłaściwsze leczenie konkretnych rodzajów raka.
Patolog: lekarz sądowy – co robi?
W społeczeństwie najpopularniejszym skojarzeniem z pracą patologa jest sekcja zwłok. Oczywiście istnieje taka dziedzina jak patologia sądowa, ale tutaj patolog bada tkanki osób, które zmarły nagle, niespodziewanie lub gwałtownie, zarówno bez, jak i z udziałem osób trzecich. Często robi to na zlecenie organów ścigania. Jego praca podczas sekcji zwłok pomaga nie tylko ustalić przyczynę zgonu, ale także uzyskać więcej informacji o genetycznym podłożu choroby. To odkrycie może pomóc członkom rodziny zmarłego pacjenta podejmować działania profilaktyczne, mające na celu ochronę ich zdrowia przed zachorowaniem na tę samą przypadłość. Poza tym może pomóc naukowcom w opracowaniu przyszłych metod leczenia dotąd nieuleczalnej choroby.
Czym zajmuje się patolog, który pomaga w diagnozowaniu choroby?
Wiadomo już, kim jest patolog i że specjalista zajmujący się patologią ma duże doświadczenie w diagnozowaniu najróżniejszych chorób. Do tego celu korzysta z obserwacji makroskopowych i mikroskopowych próbek pobranych od pacjentów. Patolog robi to w celu precyzyjnego określenia przyczyny danego stanu chorobowego i ukierunkowania sposobu leczenia.
Zazwyczaj lekarz patolog jest członkiem interdyscyplinarnego zespołu, w którego skład wchodzą m.in. lekarze klinicyści, chirurdzy i radiolodzy, którzy analizują stan pacjenta. Biorą pod uwagę jego objawy, historię choroby i porównują te informacje z wynikami badań laboratoryjnych i szczegółową analizą zebranych danych.
Patolog lekarz dysponuje kilkoma rodzajami metod wykorzystywanych do przeprowadzenia badań specjalistycznych. Dobiera je w zależności od podejrzenia choroby i dotkniętego zmianami obszaru w ciele człowieka. Mogą to być m.in. immunohistochemia, czyli metoda, która pozwala na wykrycie markerów nowotworowych w skrawkach mikroskopowych (poprzez użycie substancji antygenowej) lub immunofluorescencja, która obejmuje barwienie fluorescencyjne komórek prawidłowych i nowotworowych.
Na koniec patolog, który pomaga w diagnozowaniu choroby, wydaje raport oparty na swoich badaniach. Swoją pracą pomaga innym pracownikom służby zdrowia w doborze najskuteczniejszej terapii – dostosowanej do źródła problemu.
Co jeszcze robi lekarz patolog?
Często lekarze innych specjalności (np. ginekolodzy, urolodzy i dermatolodzy) potrzebują bardziej szczegółowej analizy, np. w przypadku guzka piersi, zmiany na szyjce macicy lub podejrzenia raka prostaty. W takich sytuacjach pobrany materiał (biopsja lub wycinek chirurgiczny) zostanie zbadany przez patologa. Aby do tego doszło, materiał poddawany jest obróbce laboratoryjnej i dokładnie badany, zarówno gołym okiem, jak i za pomocą mikroskopu.
Patolog to specjalista, który zawsze bierze pod uwagę kontekst kliniczny. Wśród najczęstszych zajęć tego specjalisty w medycynie znajdują się analizy, które ułatwiają postawienie najróżniejszych diagnoz. Lekarz patolog może zajmować się m.in.:
- analizą biopsji nowotworu wykrywającą rodzaj raka oraz to, czy guz jest złośliwy, czy łagodny;
- ustalaniem rodzaju choroby zapalnej i zakaźnej;
- problemami ze skórą na twarzy, ciele i na głowie (badanie materiału z biopsji skóry);
- analizą badania cytologicznego szyjki macicy;
- określeniem ogniska pierwotnego nowotworów;
- oceną czynników predykcyjnych raka i ustalaniem prognoz dotyczących ryzyka zachorowania w przyszłości;
- podejmowaniem decyzji, czy dany narząd nadaje się do przeszczepu;
- ustaleniami diagnostycznymi różnych typów chorób nowotworowych i nienowotworowych piersi, nerek, jelit, tarczycy, hematologii i innych.
Praca patologa na pewno wymaga czasu i cierpliwości. Jest bardzo drobiazgowa i dokładna, bo pobrane próbki zawsze przechodzą przez kilka procesów, zanim trafią na szkiełko i zostaną przeanalizowane pod mikroskopem lub poddane dalszym badaniom.
Kiedy należy zgłosić się do lekarza patologa?
Patolog jest specjalistą, który pomaga w diagnostyce choroby, w tym rodzaj nowotworu i innych cech służących ustaleniu rokowania i postępowania w każdym przypadku, dlatego jest wspaniałym sojusznikiem onkologa w określaniu najlepszego leczenia dla danego pacjenta. Jeżeli więc pacjent nie wie dokładnie, na jaki typ nowotworu cierpi, czy jest to zmiana łagodna, czy złośliwa, powinien zgłosić się do patologa.
Pomoc patologa jest również niezwykle ważna, gdy lekarz ogólny lub specjalista nie jest w stanie zdiagnozować przyczyn dolegliwości nękających pacjenta. Niekiedy występują trudności w ustaleniu, jaka to w ogóle choroba lub w diagnostyce różnicowej. Przykładowo w wielu przypadkach chorób płuc ostateczna diagnoza wymaga biopsji płuc lub innych narządów, a patolog pomaga w diagnozie poprzez znalezienie struktur histologicznych charakterystycznych dla danej dolegliwości. Dzięki tym odkryciom patolog odgrywa ważną rolę nie tylko w diagnozowaniu procesu zapalnego, ale także pomaga w diagnostyce różnicowej z innymi patologiami, które mogą dawać podobny obraz kliniczny do podejrzewanej choroby.
Jak wybrać najlepszego lekarza patologa?
Bez względu na to, z jakiego powodu jest potrzebna pomoc lekarza patologa, ważne jest, by wybrać najlepszego specjalistę. W tym celu warto zasięgnąć opinii znajomych i rodziny. Rekomendacje bliskich osób są o wiele bardziej wiarygodne niż opinie kogoś obcego. Dobry patolog musi wykazywać się nie tylko dużą wiedzą, ale także dokładnością i cierpliwością w swoich działaniach.
Warto również sprawdź w Internecie, czy są dostępne informacje o tym lekarzu i czy zalicza się do grona specjalistów specjalizujących się w interesującej pacjenta dziedzinie patologii. Można także poszukać o nim informacji na stronach internetowych kliniki, szpitala lub laboratorium, w którym pracuje. Dobrze jest też sprawdzić komentarze od pacjentów – tych niezadowolonych lub bardzo zadowolonych z usług lekarza patologa.
Trzeba mieć na uwadze, że patologia nie jest powszechnie wybieraną specjalizacją w medycynie, dlatego dostępność lekarzy patologów może być ograniczona. Specjaliści ci mają dużo pracy – na wizytę czasami trzeba bardzo długo czekać. By ograniczyć czas oczekiwania, można poszukać patologa prywatnie lub w dalszej odległości od swojego miejsca zamieszkania.
