Ostroga piętowa to poważne schorzenie występujące zwłaszcza w społeczeństwach wysoko rozwiniętych. Może ono dotykać zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Towarzyszące jej dolegliwości bólowe guza piętowego powstałe jako efekt zmian zwyrodnieniowych w znacznym stopniu komplikują codzienne funkcjonowanie, utrudniając zarówno stanie, jak i chodzenie.
Ostroga piętowa to schorzenie, do którego prowadzi nieprawidłowe obciążenie struktur anatomicznych w obrębie pięty i rozcięgna podeszwowego stopy. Choroba może rozwijać się zarówno jednostronnie, występując tylko na jednej stopie, jak i obustronnie – na obu stopach jednocześnie. W skrajnych przypadkach, jeśli leczenie zachowawcze ostrogi piętowej nie przyniesie oczekiwanych efektów, konieczna może się okazać operacja. Dolegliwości bólowe pod piętą lub bezpośrednio za nią, które pojawiają się nagle i są dla pacjenta bardzo dokuczliwe, to jeden z charakterystycznych objawów, jakie daje ostroga piętowa. Co to jest oraz jakie są jej przyczyny i objawy? Jak wygląda diagnostyka choroby i jak leczyć ostrogi? Po więcej informacji na ten temat zapraszamy do naszego artykułu!
Ostroga piętowa – co to jest?
Ostroga piętowa (z łac. Calcar calcanei) to wyrośl kostna (tzw. entezofit) zlokalizowana po stronie podeszwowej kości piętowej, która powstaje w wyniku zmian zapalnych i zwyrodnieniowych przyczepu rozcięgna podeszwowego do kości piętowej. Występujące i utrzymujące się zmiany z czasem prowadzą do powstania narośli kostnej z odłogów wapnia na guzie piętowym. W wyniku nacisku ciała na stopy następuje spłaszczenie łuku podłużnego, co prowadzi do rozciągnięcia rozcięgna podeszwowego i powstania ostrogi piętowej. Wyróżnia się ostrogę piętową górną, która rozwija się na górnej powierzchni kości piętowej, a także ostrogę piętową dolną pojawiającą się na podeszwowej stronie pięty – na guzku przyśrodkowym. Z ostrogą są związane poważne dolegliwości bólowe, a poza tym ostroga na stopach utrudnia pacjentowi stanie oraz poruszanie się.
Ostroga piętowa – przyczyny
Jedną z najczęstszych przyczyn pojawienia się ostrogi piętowej jest niewłaściwe leczenie przewlekłego stanu zapalnego rozcięgna podeszwowego lub ścięgna Achillesa. Do wystąpienia ostrogi na stopach przyczynia się również: nadwaga i otyłość,
- praca stojąca, która obciąża palce i stopę,
- intensywny wysiłek fizyczny,
- nabyte schorzenia stóp, w tym m.in. płaskostopie, palce młotkowate i paluch koślawy,
- długotrwałe stanie i chodzenie po twardej powierzchni,
- noszenie niewygodnego obuwia,
- przeciążenia treningowe u sportowców,
- choroby reumatoidalne w tym reumatyczne zapalenie stawów,
- ciąża i związane z nią zwiększenie masy ciała, które obciąża stopy.
Do innych czynników ryzyka rozwoju ostrogi piętowej możemy zaliczyć nieodpowiednią profilaktykę zdrowia stóp i przebyte urazy w obrębie kości piętowej. Czynnikiem ryzyka rozwoju ostrogi na stopach jest również wiek – ryzyko rozwoju schorzenia rośnie wraz z wiekiem, ponieważ tkanki stawowe i łączne zaczynają ulegać stopniowej degeneracji.
Ostrogi na stopach – objawy
Objawy ostrogi na stopach są charakterystyczne, jednak w celu uzyskania diagnozy konieczne jest wykonanie szeregu badań, o których przeczytasz w dalszej części artykułu. Ostroga piętowa objawia się przede wszystkim bólem pięty, który początkowo jest odczuwalny wyłącznie podczas chodzenia lub długotrwałego stania, a z czasem zaczyna się nasilać i może doskwierać również w czasie spoczynku. Wiele osób może odczuwać silny ból części piętowej stopy po przebudzeniu. Dyskomfort towarzyszący ostrodze piętowej obniża komfort życia pacjenta, a nieleczona choroba może z czasem doprowadzić do utykania i problemów z chodzeniem, a przy tym może też znacząco utrudniać zakładanie obuwia. Nieleczone schorzenie z czasem może się też przyczynić do powikłań w postaci bólu krzyża lub kolan spowodowanych utykaniem. Stale odczuwalny ból i ograniczenia w wykonywaniu codziennych czynności mogą również prowadzić do nasilenia stresu i obniżenia nastroju pacjenta.
Diagnostyka ostrogi piętowej
W celu diagnostyki i potwierdzenia występowania ostrogi piętowej powinniśmy udać się do lekarza ortopedy. Diagnoza schorzenia w pierwszej kolejności obejmuje wywiad lekarski i badanie fizykalne stopy. W niektórych przypadkach diagnostyka ostrogi na stopach może wymagać też innych badań, do których zalicza się badanie rentgenowskie (RTG) przy zmianach kostnych oraz badanie ultrasonograficzne (USG) przy zmianach tkankowych. Niekiedy konieczny może się również okazać rezonans magnetyczny (MRI). Dopiero na podstawie obserwacji klinicznych i wyników dodatkowych zleconych badań lekarz może postawić diagnozę i wdrożyć odpowiednie metody leczenia.
Ostroga piętowa – leczenie przy pomocy fizjoterapii
Leczenie ostrogi na stopach jest długotrwałym i skomplikowanym procesem, który wymaga od pacjenta dużo cierpliwości. Rodzaj terapii powinien być dostosowany do przypadku, a najlepsze rezultaty przynoszą terapie łączone. Zadowalające efekty można uzyskać przy zastosowaniu zabiegów fizjoterapeutycznych. Najczęściej stosowana jest terapia ultradźwiękowa (tzw. fala uderzeniowa), która – chociaż jest zabiegiem bolesnym – u większości pacjentów przynosi oczekiwane efekty. Wykorzystuje ona fale dźwiękowe o wysokiej energii, które są skierowane na obszar objęty ostrogą piętową.
Fizjoterapia przy ostrogach piętowych obejmuje również technikę laserową polegającą na zastosowaniu lasera, który ma za zadanie zmniejszyć ból towarzyszący ostrogom oraz stymulować procesy naprawcze w tkankach. Jak leczyć ostrogę piętową przy pomocy fizjoterapii innymi metodami? Polecana jest również terapia elektrostymulacyjna, gdzie wykorzystuje się prąd elektryczny do stymulacji mięśni i ścięgien stopy. Jak leczyć ostrogi w jeszcze inny sposób? Leczenie schorzenia obejmuje również ćwiczenia mające na celu rozciągnięcie oraz wzmocnienie mięśni i ścięgien stopy. Poza tym w niektórych przypadkach niezbędne będzie również przyjmowanie leków.
Ostroga piętowa – leczenie przy pomocy ćwiczeń
Kolejną metodą leczenia ostrogi na stopach są ćwiczenia, o czym wspomnieliśmy powyżej. Ćwiczenia na ostrogę piętową mogą przynieść ulgę w bólu oraz poprawić funkcjonowanie stopy, tym samym pozytywnie wpływając na komfort i codzienne funkcjonowanie pacjenta. Fizjoterapeuci szczególnie polecają ćwiczenia rozciągające ścięgno Achillesa. Dobre efekty mogą również przynieść ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy. Przy ostrogach polecane są także ćwiczenia rozciągające rozcięgno podeszwowe.
Jakie leki przeciwzapalne na ostrogi są przepisywane przez lekarzy?
Oprócz fizjoterapii i ćwiczeń istnieją również inne metody, by pomóc pacjentom dotkniętym ostrogą piętową. Leczenie u niektórych pacjentów może wymagać również wdrożenia farmakologii – w tym przypadku sprawdzają się leki przeciwzapalne na ostrogi, które dodatkowo mają właściwości przeciwbólowe. Lekarz może przepisać pacjentowi zarówno niesteroidowe leki przeciwzapalne na ostrogi (NLPZ), jak i kortykosteroidy. Jak leczyć ostrogę piętową farmakologicznie? W niektórych przypadkach pomagają maści na ostrogi na stopach o właściwościach przeciwbólowych i przeciwzapalnych, a także kremy i żele na ostrogę piętową. Przy utrzymującym się silnym bólu ulgę mogą ponadto przynieść podawane domięśniowo medykamenty, które redukują odczuwany ból. Stosowanie leków na ostrogę piętową należy jednak traktować jako uzupełnienie wspomnianych wcześniej metod fizjoterapeutycznych oraz ćwiczeń.
Jak leczyć ostrogi domowymi sposobami?
Wielu pacjentów niejednokrotnie zastanawia się, jak leczyć ostrogę piętową domowymi sposobami. Należy mieć na uwadze to, że leczenie ostrogi piętowej domowymi metodami można traktować jedynie jako metodę uzupełniającą leczenie wymienionymi wcześniej sposobami. Jak więc wygląda leczenie domowymi sposobami ostrogi piętowej? Leczenie, a w zasadzie wspieranie leczenia, wiąże się z unikaniem chodzenia w płaskim obuwiu. Poza tym nie zaleca się chodzenia na boso po płaskim i twardym podłożu. Ulgę mogą też przynieść zimne okłady na okolice chorej pięty, które stosuje się 3–4 razy dziennie przez ok. 10–15 minut.
Zaleca się również noszenie specjalnych wkładek, które zmniejszają nacisk na piętę. Na rynku są dostępne wkładki żelowe i ortopedyczne, poza tym w redukcji nacisku kości pięty na podłoże mogą też pomóc podpiętki do butów. Mając problem z ostrogami, warto też ograniczyć obciążającą aktywność fizyczną i postawić na odpoczynek. Z domowych sposobów na ostrogi na stopach wymienia się również sodę oczyszczoną o właściwościach antybakteryjnych i przeciwzapalnych oraz napary z liści laurowych, które działają przeciwzapalnie oraz łagodzą ból towarzyszący ostrodze piętowej.
Jeśli przedstawione metody leczenia ostrogi piętowej nie przyniosą poprawy, a ostroga piętowa nadal będzie utrudniać normalne funkcjonowanie, konieczne może być leczenie operacyjne.
