Ospa wietrzna to choroba charakteryzująca się wysoką zakaźnością, którą wywołuje wirus ospy i półpaśca. Do zakażenia ospą najczęściej dochodzi drogą kropelkową – wraz z ruchami powietrza, stąd też wzięła się nazwa choroby. Ospa wietrzna najczęściej dotyka dzieci w żłobkach, przedszkolach i szkołach, czyli w miejscach z dużymi skupiskami ludzi. Ospa wietrzna – objawy tej choroby mogą być zróżnicowane, poza tym mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz odpowiedzi układu immunologicznego. Z poniższej treści dowiesz się, jakie są najczęstsze przyczyny ospy wietrznej, a także jakie objawy może dawać ospa. Opowiadamy również o metodach leczenia ospy i możliwych powikłaniach po ospie wietrznej.
Ospa wietrzna – przyczyny
Jedną z sezonowych chorób zakaźnych wieku dziecięcego (choroba w niektórych przypadkach może też dotykać osoby dorosłe) jest ospa wietrzna. Przyczyny tej choroby to wirus ospy wietrznej i półpaśca – Varicella Zoster Virus (VZV). Wirus będący przyczyną ospy wietrznej pozostaje w organizmie człowieka do końca życia, uaktywniając się w późniejszym okresie życia, np. przy spadku odporności, w postaci półpaśca. Źródłem zakażenia jest chory człowiek – ospą wietrzną można się zarazić przede wszystkim drogą kropelkową, gdzie drobnoustroje wraz z powietrzem mogą się przenosić na odległość nawet do kilkudziesięciu metrów. Wirus ospy może się też rozprzestrzeniać poprzez kontakt osoby zdrowej z przedmiotami, które zostały zanieczyszczone wydzielinami pochodzącymi z pęcherzyków skórnych, a także poprzez kontakt ze śliną osoby zakażonej. Do zakażenia może również dojść poprzez bezpośredni kontakt z pęcherzykami znajdującymi się na ciele pacjenta oraz przez łożysko.
Ospa – kto może się zarazić?
Wirus Varicella Zoster Virus łatwo się przenosi, w tym szczególnie drogą kropelkową, zatem łatwo o zakażenie zwłaszcza w dużych skupiskach ludzi (żłobki, przedszkola, szkoły). Choroba dotyka przede wszystkim dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, jednak mogą się nią również zarazić niemowlęta i noworodki, które to najczęściej zarażają się ospą od swojego starszego rodzeństwa. Oczywiście ospa nie jest chorobą atakującą wyłącznie dzieci, chociaż niewątpliwie to w tej grupie wiekowej dominuje. Chorobą mogą się także zarazić osoby dorosłe, które w dzieciństwie nie przechorowały ospy wietrznej. Ospa może też dotyczyć osób niezaszczepionych w każdym wieku.
Ospa wietrzna – objawy
W zależności od wieku pacjenta oraz szeregu innych czynników ospa może mieć różny przebieg. Ospa wietrzna u dzieci najczęściej objawia się łagodnie, jednak i w tej grupie wiekowej przebieg ospy może być niekiedy poważniejszy. Szczególnie niebezpieczna jest ospa u noworodków oraz u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Ospa może też być niebezpieczna w ciąży, zagrażając zarówno zdrowiu kobiety, jak i zdrowiu rozwijającego się płodu.
Ospa wietrzna – objawy tej choroby mogą być zróżnicowane. Do najczęstszych zalicza się:
- gorączkę, która u osób dorosłych może być wyższa niż u dzieci,
- ból głowy,
- pogorszone samopoczucie,
- ból gardła,
- brak apetytu,
- plamy skórne,
- ból mięśni.
Charakterystycznym objawem ospy wietrznej jest swędząca wysypka. Związane z nią krosty na ciele najczęściej pojawiają się po ok. 1–2 dniach. Krosty występują zwykle na twarzy i tułowiu, jednak mogą się też pojawiać na innych częściach ciała, w tym także na błonach śluzowych. Mają one postać czerwonych plamek, które wraz z rozwojem ospy wietrznej przekształcają się w pęcherze, które wypełnia płyn. Te z czasem przekształcają się w strupy. Wysypka przy ospie wietrznej jest swędząca, a u osób dorosłych może być bardziej nasilona niż u najmłodszych pacjentów.
Ospa – ile trwa?
Oprócz znajomości objawów, które mogą się okazać pomocne przy diagnostyce choroby, istotny jest również czas, jaki może trwać u pacjenta ospa. Ile trwa ospa wietrzna? Ospa u dzieci trwa zazwyczaj od 7 do 10 dni, z kolei okres inkubacji choroby, czyli czas, jaki upływa od zakażenia do wystąpienia u pacjenta pierwszych objawów, najczęściej wynosi od 10 do 21 dni. Okres zakaźności ospą wietrzną może natomiast wynosić od 2 dni przed zaobserwowaniem na ciele wysypki do czasu przekształcenia się wszystkich pęcherzyków w strupy. Czas trwania ospy u osób dorosłych może być nieco dłuższy, a sam przebieg choroby – cięższy niż u dzieci, o czym częściowo była już mowa wcześniej.
Sposoby leczenia ospy u dzieci
Ze względu na łagodny przebieg ospy w większości przypadków lekarz wdraża leczenie objawowe. Przykładowo, przy towarzyszącej ospie wietrznej gorączce, bólu głowy, gardła i mięśni jest wskazane przyjmowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych.
Zaleca się również przyjmowanie leków działających przeciwświądowo – szczególnie polecane są leki antyhistaminowe łagodzące uporczywy świąd. Na rynku są dostępne zarówno leki przeznaczone do stosowania doustnego, jak i żele miejscowe łagodzące świąd.
Osoba z wysypką towarzyszącą ospie wietrznej powinna również unikać rozdrapywania swędzących pęcherzyków. Warto też pamiętać o częstym i dokładnym myciu rąk oraz krótkim obcinaniu paznokci osoby chorej.
Oprócz przyjmowania dostosowanych do stanu chorego leków pacjentom zaleca się również pozostanie w domu do czasu przekształcenia się wszystkich pęcherzyków w strupy oraz odpoczynek. Ważne jest także systematyczne nawadnianie organizmu. Poza tym warto pamiętać o noszeniu przewiewnych ubrań i zaleca się również kąpiele w letniej wodzie, które pomogą utrzymać prawidłową higienę, jednocześnie zapobiegając infekcjom.
Ospa wietrzna – powikłania u dzieci i dorosłych
Choroba u dzieci, chociaż najczęściej ma łagodny przebieg, w niektórych sytuacjach może się wiązać z pewnymi powikłaniami. Ospa u dziecka może prowadzić m.in. do wtórnych zakażeń bakteryjnych. Do rzadkich powikłań u dzieci po ospie można zaliczyć problemy neurologiczne takie jak np. zapalenie opon mózgowych. Niekiedy ospa może też przyczyniać się do wystąpienia ataksji móżdżkowej oraz zapalenia wątroby, zapalenia mięśnia sercowego czy też do małopłytkowości, inaczej trombocytopenii, czyli spadku ilości płytek krwi do wartości poniżej normy.
W przypadku osób dorosłych powikłania związane z ospą wietrzną są podobne do tych występujących u dzieci. Szczególnie niebezpieczne mogą się jednak okazać powikłania po ospie dla kobiet w ciąży. Do najczęstszych powikłań po ospie u przyszłej matki zalicza się zapalenie płuc, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych i zapalenie rdzenia kręgowego. Ospa u kobiet w ciąży może też prowadzić do zapalenia wątroby oraz zespołu Guillaina-Barrego. W niektórych przypadkach może dojść do zapalenia nerwów czaszkowych, zapalenia mięśnia sercowego oraz zapalenia cewki i pęcherza moczowego. W pierwszych tygodniach ciąży powikłania po ospie zwiększają również ryzyko poronienia. Poza tym u płodu mogą wystąpić powikłania w postaci niskiej masy urodzeniowej, wady narządu wzroku czy zaburzeń neurologicznych.
Ospa wietrzna u dzieci – zapobieganie chorobie
Zapobieganie ospie wietrznej wiąże się przede wszystkim ze szczepieniami ochronnymi – szczepionki przeciw ospie nie tylko ograniczają do minimum ryzyko zakażenia, ale też ograniczają ryzyko pojawienia się powikłań w przypadku ewentualnego zakażenia. Szczepionkę przeciw ospie podaje się dziecku w dwóch dawkach – pierwsza dawka przypada na okres po ukończeniu przez dziecko 12. miesiąca życia, natomiast druga dawka szczepionki jest podawana dziecku po 6 tygodniach od przyjęcia pierwszej dawki. Podczas szczepienia pomocne mogą się też okazać artykuły higieniczne i środki czystości. Ważne są również rękawiczki ochronne oraz igły, a także plastry. Przeciwwskazaniem do wykonania szczepienia są występujące u pacjentów zaburzenia odporności oraz nowotwory.
