Gronkowiec złocisty to Gram-dodatnia bakteria mająca wielowarstwową ścianę komórkową. Zarażenie gronkowcem nie jest trudne, gdyż bakteria łatwo się rozprzestrzenia. Gronkowiec – objawy u dorosłych mogą być zróżnicowane. Występują na skórze, ale możliwe są również objawy układowe. Jak wygląda gronkowiec na twarzy i jakie objawy ten rodzaj bakterii może dawać na innych partiach ciała? Z poniższej treści dowiesz się, co to jest gronkowiec, jakie są najczęstsze przyczyny i objawy zakażenia gronkowcem, a także jak wygląda diagnostyka i leczenie gronkowca złocistego.
Gronkowiec – co to jest?
Jednym z najczęściej spotykanych rodzajów bakterii Gram-dodatnich są gronkowce (Staphylococcus). Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), któremu będzie poświęcony artykuł. Do innych często spotykanych przedstawicieli gronkowców zalicza się:
- Staphylococcus haemolyticus,
- Staphylococcus epidermidis,
- Staphylococcus lugdunensis,
- Staphylococcus saprophyticus.
Gronkowiec złocisty to bakteria będąca jedną z głównych przyczyn zakażeń bakteryjnych u ludzi. Bakteria ta jest odpowiedzialna za wiele schorzeń, które dotyczą powierzchni skóry. Poza tym gronkowiec może wywoływać liczne choroby w głębszych tkankach. Rozpoznanie zakażenia gronkowcem jest możliwe na podstawie występujących u pacjenta objawów – gronkowiec objawy może dawać zróżnicowane, w zależności od miejsca zakażenia. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących możliwość zakażenia gronkowcem należy skonsultować się z lekarzem i wykonać dodatkowe badania, o których będzie mowa w dalszej części artykułu.
Jak można się zarazić gronkowcem złocistym?
Gronkowcem złocistym można się zarazić na wiele sposobów. Do zakażenia Staphylococcus aureus dochodzi stosunkowo łatwo, najczęściej w efekcie bezpośredniego kontaktu z zakażoną osobą. Do zakażenia może również dojść przez kontakt z przedmiotami, które wcześniej były dotykane przez osobę zakażoną. Poza tym gronkowcem złocistym można się zarazić poprzez spożywanie zanieczyszczonego jedzenia lub źle przygotowanej żywności. Do zakażenia gronkowcem może również dojść przez krew lub płyny ustrojowe. Rzadziej do zakażenia gronkowcem dochodzi natomiast drogą kropelkową.
Do grupy ryzyka zakażeń gronkowcem złocistym zalicza się zwłaszcza osoby z przerwaną ciągłością tkanek, pacjentów z ciałami obcymi oraz osoby po zabiegach operacyjnych, a także pacjentów z chorobami współistniejącymi. Gronkowiec złocisty ma wiele czynników zjadliwości, które odpowiadają za występowanie szeregu objawów chorobowych.
Gronkowiec złocisty – objawy u dzieci (na twarzy i w nosie)
W przypadku dzieci gronkowiec objawy mogą być różne – w zależności od miejsca zakażenia. U najmłodszych najczęściej spotykane są objawy skórne, do których zalicza się liszajec, czyli obecną na twarzy oraz kończynach wysypkę z wypełnionymi ropą pęcherzykami. Krostki i czyraki to kolejne objawy skórne, jakie może powodować gronkowiec złocisty. Objawy skórne Staphylococcus aureus to także zapalenie mieszków włosowych, czyli stan zapalny, przy którym skóra może być zaczerwieniona, a stan zapalny może dodatkowo powodować jej swędzenie i pieczenie.
Obecność gronkowca złocistego w nosie nie zawsze wywołuje jakiekolwiek objawy – te mogą jednak wystąpić u pacjenta przy spadku odporności. Wówczas objawy gronkowca w nosie u dzieci mogą się wiązać z odczuwaniem przez malucha pieczenia i świądu. Gronkowiec złocisty w nosie może się również przyczynić do rozwoju przewlekłego kataru i wywoływać uczucie zatkanego nosa, a poza tym prowadzić do krwawienia z nosa.
Pozostałe objawy gronkowca u dzieci
Z gronkowcem złocistym często wiążą się również infekcje górnych dróg oddechowych, do których zalicza się przede wszystkim anginę, zapalenie oskrzeli i zapalenie zatok. Do innych możliwych objawów zakażenia gronkowcem u dzieci zalicza się:
- ból brzucha,
- nudności i wymioty,
- biegunkę,
- duszności,
- gorączkę.
Przy zakażeniu gronkowcem złocistym u dzieci mogą również wystąpić objawy grypopodobne, a w niektórych przypadkach zakażenie bakterią może doprowadzić do sepsy i zapalenia wsierdzia.
Gronkowiec – objawy u dorosłych (na twarzy i w nosie)
U osób dorosłych gronkowiec złocisty może się objawiać zarówno na skórze (zwłaszcza twarzy), jak i dawać objawy związane z układem pokarmowym. Jeśli chodzi o gronkowiec na twarzy, objawy mogą być zróżnicowane. Zalicza się do nich przede wszystkim bolesne krosty, ropne guzki oraz grudki, a także jęczmień, czyli stan zapalny powiek, któremu często towarzyszy ropna wydzielina. Na twarzy osób dorosłych zakażonych gronkowcem, podobnie jak u dzieci, może się pojawić liszajec.
Objawy gronkowca w nosie u dorosłych również mogą wystąpić – zwłaszcza w przypadku osób z obniżoną odpornością oraz z chorobami towarzyszącymi. Nawracający katar ropny to jeden z objawów, jakie może dawać gronkowiec w nosie. Objawy infekcji Staphylococcus aureus to także pogorszenie zmysłu węchu oraz ból i tkliwość w okolicy nosa. W niektórych przypadkach na zakażenie gronkowcem może wskazywać również uczucie zatkanego nosa. Warto dodatkowo wiedzieć, że u zdrowych osób nosicielstwo gronkowca w nosie może nie dawać żadnych objawów.
Pozostałe objawy gronkowca złocistego u dorosłych
Gronkowiec może również powodować wiele innych objawów, które często towarzyszą np. grypie lub przeziębieniu. Do takich objawów zakażenia gronkowcem złocistym u osób dorosłych zalicza się:
- ogólne osłabienie organizmu,
- bóle mięśniowe,
- ból głowy,
- zapalenie zatok,
- gorączkę,
- zapalenie ucha środkowego.
Z zakażeniem gronkowcem u dorosłych może się również wiązać spadek ciśnienia tętniczego krwi oraz splątanie, które pojawia się zwykle przy ciężkich zakażeniach. U części osób może się rozwinąć zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, tchawicy lub krtani. Trzeba też mieć świadomość, że gronkowiec złocisty może przyczynić się do wystąpienia u pacjenta zespołu wstrząsu toksycznego, czyli stanu zagrażającemu życiu, który jest związany z zaburzeniem czynności wielu narządów wewnętrznych.
Diagnostyka gronkowca złocistego
W celu prawidłowego zdiagnozowania obecności gronkowca złocistego w organizmie konieczne jest wykonanie szeregu badań. Diagnostyka Staphylococcus aureus obejmuje m.in. (zależnie od zaleceń lekarza) badanie krwi oraz badanie moczu. Badaniu są również poddawane tkanki skażonego obszaru ciała – mogą to być np. wymazy ze zmian skórnych (ropa, płyn z pęcherzyków) lub wymazy wydzielin z nosa lub gardła. Materiałem do badania może być też płyn stawowy, plwocina lub wydzielina z rany, zależnie od miejsca infekcji. W przypadku zespołu wstrząsu toksycznego pobierana jest natomiast próbka krwi z prawdopodobnych wrót infekcji, do których zalicza się m.in. gardło, ucho oraz płyn mózgowo-rdzeniowy. Do wykonania diagnostyki niezbędne będą m.in. artykuły higieniczne i środki czystości, poza tym przydatna będzie również medyczna odzież ochronna oraz rękawice diagnostyczne.
Leczenie Staphylococcus aureus – jaki antybiotyk na gronkowca?
Po zdiagnozowaniu zakażenia konieczne jest jak najszybsze podjęcie leczenia – nie należy ono do najłatwiejszych, jednak odpowiednio dobrane metody mogą całkowicie wyleczyć pacjenta. Szczególne znaczenie w leczeniu gronkowca złocistego odgrywa antybiotykoterapia. By dobrać właściwy antybiotyk na gronkowca, konieczne będzie wykonanie antybiogramu, czyli badania polegającego na pobraniu próbki z zakażonego obszaru ciała w celu określenia wrażliwości gronkowca na poszczególne antybiotyki. Ze względu na wrażliwość na antybiotyki bakteriobójcze (leki ß-laktamowe) gronkowce złociste dzieli się na szczepy:
- MSSA (methicillin-sensitive Staphylococcus aureus), które są wrażliwe na metycylinę.
- MRSA (methicillin-resistant Staphylococcus aureus), które są oporne na metycylinę.
W przypadku szczepów MSSA pacjentowi podaje się kloksacylinę lub cefazolinę. Przy szczepach MRSA konieczne może być natomiast przyjmowanie przez pacjenta wankomycyny lub daptomycyny. W niektórych przypadkach może być zaś niezbędne wdrożenie leczenia skojarzonego.
