Eozynocyty, czyli inaczej eozynofile lub EOS to komórki krwi będące jednym z rodzajów leukocytów, które są wykorzystywane przez układ immunologiczny m.in. podczas obrony organizmu przed chorobami bakteryjnymi i wirusowymi. Ważnym zadaniem eozynocytów jest też zwalczanie infekcji pasożytniczych oraz udział w reakcjach alergicznych. Dla człowieka niebezpieczne mogą się okazać zarówno wysokie eozynocyty, jak i zbyt niski poziom eozynofilów we krwi.
Chcąc dowiedzieć się, co to są eozynofile i jakie pełnią funkcje w organizmie, warto wcześniej dowiedzieć się więcej o wszystkich leukocytach i ich znaczeniu. W skład pełniących funkcje obronne leukocytów (krwinek białych) wchodzą agranulocyty, do których zalicza się monocyty i limfocyty typu B i T, a także granulocyty, wśród których na szczególną uwagę zasługują neutrocyty, eozynocyty i bazocyty. Podwyższone eozynocyty mogą mieć związek z zakażeniem pasożytniczym lub wieloma innymi chorobami. Dla pacjenta niekorzystne są również eozynofile poniżej normy. Ich spadek może być spowodowany np. obniżeniem odporności lub przewlekłym stresem. Nieprawidłowy EOS może wskazywać na inne stany patologiczne. Co to za dolegliwości i w jakim badaniu można oznaczyć poziom eozynofilów we krwi? Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, co to jest EOS, jakie są normy eozynocytów oraz co oznaczają eozynofile powyżej normy i obniżony poziom eozynocytów, zachęcamy do przeczytania naszego artykułu!
Co to są eozynofile?
Eozynofile, znane także jako granulocyty kwasochłonne lub EOS, to komórki krwi stanowiące jeden z najważniejszych typów leukocytów, które wraz z erytrocytami i trombocytami są elementami morfotycznymi krwi wytwarzanymi w układzie krwiotwórczym. Eozynocyty charakteryzuje polimorficzny kształt i położone centralnie jądro. Nazwa eozynofile pochodzi od eozyny. Jest to czerwony barwnik o charakterze kwasowym, który służy do wybarwiania zasadowych cząstek komórek, pomagając w identyfikacji różnych rodzajów komórek i tkanek oraz informując o ich kształcie i strukturze. Dzięki temu barwnikowi eozynocyty przybierają kolor ceglastoczerwony. Granulocyty kwasochłonne powstają w szpiku kostnym z komórek macierzystych, osiągając pełną dojrzałość po około tygodniu. Eozynofile są komórkami o krótkim okresie życia – we krwi przebywają do kilku lub kilkunastu godzin, a następnie przemieszczają się do tkanek, gdzie mogą przeżyć kilka lub kilkanaście dni.
Podział i najważniejsze funkcje eozynocytów
W zależności od stopnia aktywności wyróżnia się dwa typy eozynofilów – aktywowane i spoczynkowe. Eozynofile w organizmie człowieka współdziałają z limfocytami, mastocytami, komórkami śródbłonka i nabłonka oraz neutrofilami. Wiedząc już, co to jest EOS i jak dzieli się eozynofile, warto również poznać funkcje eozynocytów w organizmie. Są bardzo ważne między innymi w eliminacji pasożytów (np. glisty ludzkiej) przez uwalnianie białka polikatonowego w bezpośrednim kontakcie z pasożytem, co prowadzi do rozkładu jego błony i zniszczenia go. Ważną funkcją eozynocytów jest też redukcja stanów zapalnych i działanie stymulujące procesy gojenia się ran.
Detoksykacja to kolejna funkcja, jaką pełnią w organizmie EOS. Co to dokładnie oznacza dla naszego organizmu? Eozynofile, uczestnicząc w neutralizacji toksyn powstających podczas infekcji, usuwają z organizmu wiele szkodliwych substancji. Granulocyty kwasochłonne wykazują również działanie pobudzające układ odpornościowy do działania. EOS biorą także udział w reakcjach alergicznych, dzięki czemu organizm może szybko zareagować na obecność alergenów.
Eozynocyty – normy
Oprócz odpowiedzi na pytania, co to są eozynofile oraz jakie funkcje pełnią w organizmie eozynocyty, bardzo ważna jest znajomość norm eozynocytów, bo dla pacjenta problemem mogą być zarówno eozynocyty podwyższone, jak i eozynofile poniżej normy. Warto mieć na uwadze, że normy eozynofilów mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium i przyjętej w nim metody badania. Prawidłowo eozynofile powinny stanowić od 1 do 5% wszystkich leukocytów we krwi, przy czym średnia norma eozynocytów u dzieci jest wyższa niż u osób dorosłych. Przykładowe normy eozynocytów w zależności od grupy wiekowej przedstawiają się następująco:
- noworodki – średnia normy 400/µL (zakres 20–850/µl),
- dzieci do 1. roku życia – średnia normy 300/µL (zakres 50–700/µl),
- dorośli – średnia normy 200/µL (zakres do 450/µl).
W praktyce poziom eozynofilów jest zależny zarówno od czynników fizjologicznych, jak i chorobowych działających na człowieka. Poziom eozynocytów może się dodatkowo zwiększać u kobiet w ciąży. Jeśli wyniki badań okażą się nieprawidłowe, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który zaleci odpowiednie metody leczenia.
Eozynofile powyżej normy – przyczyny
Jeśli badanie krwi wykaże eozynocyty podwyższone, wówczas mamy do czynienia z eozynofilią. Co to jest EOS powyżej normy? O podwyższonej wartości eozynocytów mówimy, jeśli ich ilość we krwi przekracza 500/µL. Wyróżnia się trzy rodzaje eozynofilii:
- łagodną – 500–1500/µL,
- umiarkowaną – 1500–5000/µL,
- ciężką – powyżej 5000/µL.
Eozynofile powyżej normy mogą mieć wiele przyczyn. Do najczęstszych przyczyn wysokich eozynocytów zalicza się:
- choroby alergiczne – alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry (AZS), odczyny polekowe,
- obecność pasożytów w układzie pokarmowym – glista ludzka, tasiemiec, owsiki,
- nowotwory – chłoniak, białaczka, rak żołądka, rak trzustki,
- zespół hipereozynofilowy – heterogenna grupa zaburzeń charakteryzujących się przewlekłą eozynofilią,
- infekcje grzybicze,
- przyjmowanie niektórych antybiotyków i leków przeciwzapalnych.
Eozynocyty wysokie w badaniu mogą być też efektem astmy oskrzelowej, poza tym eozynocyty (i bazocyty) podwyższone mogą pojawić się w następstwie przewlekłych stanów zapalnych przewodu pokarmowego. Wysokie eozynocyty mogą być też następstwem chorób autoimmunologicznych, do których zalicza się np. sarkoidozę, reumatoidalne zapalenie stawów czy chorobę Addisona.
Wysokie eozynocyty – najczęstsze objawy u pacjentów
U pacjenta eozynocyty wysokie mogą objawiać się na wiele sposobów. Wysokie eozynocyty zwykle mają objawy związane z przyczyną odpowiadającą za wzrost ich poziomu we krwi. Przy podwyższonym poziomie eozynocytów u pacjenta może wystąpić np. stan podgorączkowy lub gorączka, a także zmęczenie, spadek wagi i utrata apetytu. W zależności od przyczyny wysoki poziom eozynocytów może się również wiązać z objawami w postaci kaszlu, spłyconego oddechu i duszności. Pacjentom mogą niekiedy również towarzyszyć objawy skórne, do których zalicza się m.in. zaczerwienienie, świąd skórny czy pokrzywkę. U części osób z podwyższonym poziomem eozynofilów mogą również wystąpić bóle brzucha oraz biegunki. Ponownie należy jednak podkreślić, że to nie tyle wysokie eozynofile są odpowiedzialne za te objawy, co choroba, która do stanu ich podwyższenia doprowadziła.
Eozynofilia – diagnostyka i leczenie
Aby można było zdiagnozować przyczynę odpowiadającą np. za eozynofile powyżej normy, konieczne jest wykonanie morfologii krwi z rozmazem oraz porównanie innych wyników tam uzyskanych. Jeśli otrzymane wyniki potwierdzają wysokie eozynocyty lub eozynocyty i bazocyty podwyższone, konieczne będzie zapewne też wykonanie dodatkowych badań. W zależności od podejrzewanego schorzenia lekarz może zlecić pacjentowi wykonanie badania alergicznego – może to być np. oznaczenie IgE w surowicy krwi lub testy skórne. Lekarz może też skierować pacjenta na badanie kału lub badania serologiczne mające na celu wykrycie obecności pasożytów w organizmie. Pomocne przy diagnozowaniu przyczyny wysokiego poziomu eozynocytów są również badania obrazowe, w tym np. USG klatki piersiowej oraz RTG klatki piersiowej. Niekiedy konieczne może się okazać również badanie bakteriologiczne. Jeśli u pacjenta zostaną zdiagnozowane eozynocyty podwyższone, a lekarz podejrzewa nowotwór, konieczne będą dalsze badania w tym kierunku.
Leczenie eozynofilii obejmuje działania mające na celu wyeliminowanie czynnika odpowiedzialnego za wysoki poziom eozynofilów. Zależnie od przyczyny lekarz może zalecić działania skierowane np. na leczenie alergii, chorób pasożytniczych, infekcji grzybiczych lub choroby nowotworowej. Przy ciężkiej eozynofilii (powyżej 5000/µL), która może stać się poważną przyczyną groźnych powikłań, konieczna może się okazać cytoredukcja.
Co oznaczają eozynocyty poniżej normy?
Jeśli w wynikach pacjenta pojawią się eozynocyty poniżej normy, wówczas mamy do czynienia z eozynopenią. Obniżony poziom eozynocytów najczęściej wynika ze spadku odporności organizmu, co jest związane np. z długotrwałym przyjmowaniem leków (np. glikokortykosteroidów) lub dużym wysiłkiem fizycznym czy stresem. Do innych możliwych przyczyn spadku poziomu eozynocytów zalicza się oparzenia, zatrucie alkoholem, niedokrwistość aplastyczną, zaburzenia hormonalne czy nadczynność tarczycy, a nawet dur brzuszny. Obniżone eozynofile diagnozuje się najczęściej podczas radioterapii, poza tym mogą towarzyszyć nowotworom układu krwiotwórczego.
Jak podnieść poziom eozynofilów?
Przy niskich eozynocytach warto podjąć działania mające na celu podniesienie ich poziomu we krwi. W tym przypadku znaczenie może mieć przede wszystkim odpowiednia suplementacja, która wesprze układ odpornościowy pacjenta i przyczyni się do wzmocnienia jego organizmu. Suplementacja powinna uwzględniać dostarczanie organizmowi odpowiednich dawek witaminy D. Bardzo ważne jest również spożywanie odpowiednich ilości kwasów tłuszczowych Omega-3 i Omega-6, a także ograniczenie spożycia alkoholu i unikanie innych używek. Leczenie niskiego poziomu eozynofilów będzie się wiązać także z leczeniem stanu, który odpowiada za ich spadek – diagnozą zapewne zajmie się lekarz.
