Szpitalny Oddział Ratunkowy, nazywany w skrócie SOR, to miejsce w szpitalu przeznaczone dla pacjentów w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub nagłego zagrożenia życia. Na SOR mogą się zgłaszać osoby w pilnych przypadkach medycznych, w tym np. osoby po wypadkach czy osoby, których stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu.
Wizyta na SOR nieco różni się od wizyty w przychodni czy placówce specjalistycznej i inne są też powody, w związku z którymi pacjenci powinni się w to miejsce zgłaszać. Na SOR nie udajemy się z katarem przy przeziębieniu, ale już duszności towarzyszące grypie mogą być wskazaniem do takiej wizyty, podobnie jak objawy zawału czy udaru. Zastanawiasz się, kto jeszcze i w jakiej sytuacji może się zgłosić na SOR? Co to za miejsce i dla jakich pacjentów szczególnie jest przeznaczone? Czy na SOR trzeba mieć skierowanie? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w poniższym artykule. Podpowiadamy również, jak przebiega wizyta na SOR-ze i jakie świadczenia zdrowotne są w tym miejscu udzielane.
Szpitalny Oddział Ratunkowy SOR – co to jest i czym się zajmuje?
Szpitalny Oddział Ratunkowy określany jest w skrócie jako SOR. Jest to miejsce, gdzie trafiają pacjenci w stanie nagłego pogorszenia stanu zdrowia i nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. W tym miejscu jest udzielana pomoc pozwalająca ustabilizować funkcje życiowe w stanie zagrożenia zdrowia lub życia, a w razie potrzeby są wykonywane też dodatkowe badania lub pacjent jest kierowany do dalszej diagnostyki i leczenia.
W Szpitalnym Oddziale Ratunkowym pacjenci są przyjmowani nie w kolejności przybycia, tylko zgodnie ze wstępną oceną ich stanu zdrowia. Jest to bardzo ważne, gdyż każdego dnia wielu pacjentów w różnym stanie zgłasza się na SOR. Poczekalnia niejednokrotnie pęka w szwach od przypadków, które nie są aż tak pilne, co mogłoby opóźniać udzielenie pomocy medycznej osobom, które potrzebują jej natychmiastowo. Ze wspomnianego powodu na SOR-ach prowadzi się tzw. triaż pozwalający przydzielić pacjenta do jednej z pięciu kategorii ustanowionych z uwzględnieniem stopnia pilności zgłoszenia. Szerzej kwestia tego, co to jest triaż na SOR, zostanie omówiona w dalszych akapitach. Zanim jednak do tego przejdziemy, warto się skupić na podstawach, czyli np. na wskazaniach do wizyty na SOR-ze.
Z czym zgłaszać się na SOR?
Szpitalny Oddział Ratunkowy świadczy pomoc dla pacjentów przez całą dobę, niezależnie od dnia tygodnia czy świąt. W to miejsce mogą się zgłaszać pacjenci z nagłym zagrożeniem zdrowia i życia, którzy potrzebują uzyskać pilną pomoc medyczną. Jest oczywiście wiele różnorodnych wskazań, by pacjent udał się na SOR. Co to za wskazania i z czym zgłaszać się na SOR? Na SOR mogą się zgłaszać między innymi pacjenci, którzy:
- ulegli wypadkowi lub doznali urazu wymagającego pilnej pomocy medycznej;
- mają krwawienie z dróg moczowych, dróg rodnych lub z przewodu pokarmowego;
- nagle źle się poczuli, mają duszności, problemy z oddychaniem bądź objawy, które mogą sugerować zawał czy udar;
- nie mogą uzyskać odpowiedniej pomocy medycznej w przychodni, a ich stan zdrowia nie pozwala na zwłokę.
Kluczowe jest to, by na SOR zgłaszać się w poważnych, nagłych przypadkach, które faktycznie zagrażają bezpośrednio zdrowiu lub życiu pacjenta. W mniej poważnych przypadkach, by nie zajmować miejsca osobom, które bardziej go potrzebują, lepiej zgłosić się do placówki Podstawowej Opieki Zdrowotnej lub – jeśli ta jest nieczynna, a pacjent nie może czekać do jej otwarcia – do placówki Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej.
Co to jest triaż na SOR?
Jak wcześniej wspomniano, pacjenci po przybyciu na SOR są przydzielani do jednej z pięciu grup, ustalonych ze względu na stopień pilności zgłoszenia i jest to tzw. triaż. Na podstawie wstępnej oceny stanu pacjenta personel medyczny decyduje, kto najpilniej potrzebuje pomocy medycznej, a kto na wspomnianą pomoc jest w stanie poczekać. By jak najlepiej zrozumieć, co to jest triaż na SOR, warto zapoznać się z pięcioma kategoriami pilności udzielania pomocy medycznej, które oznacza się kolorami:
- kolor czerwony – pacjent wymaga pomocy natychmiastowej i jest przyjmowany poza kolejką;
- kolor pomarańczowy – pacjent wymaga bardzo pilnej pomocy medycznej, a czas oczekiwania przez niego na badanie lekarskie nie powinien być dłuższy niż 10 minut;
- kolor żółty – pacjent wymaga pilnej pomocy medycznej, a czas oczekiwania przez niego na badanie lekarskie nie powinien być dłuższy niż 60 minut;
- kolor zielony – pacjent nie wymaga pilnej pomocy medycznej i pomoc jest odroczona, a czas oczekiwania na badanie lekarskie wynosi do 120 minut;
- kolor niebieski – pacjent wyczekujący, którego stan jest najmniej poważny. Tacy pacjenci czekają na badanie lekarskie do 240 minut lub dłużej.
Triaż na SOR jest bardzo istotny, gdyż na Szpitalny Oddział Ratunkowy zgłasza się bardzo dużo pacjentów w różnym stanie, w tym zarówno osoby, których życie wisi na włosku, jak i osoby z mniej poważnymi dolegliwościami, które nie wymagają niezwłocznej pomocy.
Skierowanie na SOR – czy jest niezbędne?
Wielu pacjentów zadaje sobie pytanie, czy na SOR trzeba mieć skierowanie. Warto wiedzieć, że skierowanie na SOR nie jest potrzebne, gdyż jest to miejsce, które z zasady ma udzielać pilnej pomocy medycznej w przypadku nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Warto jednak pamiętać, z czym zgłaszać się na SOR, a z czym lepiej udać się do placówki Podstawowej Opieki Zdrowotnej czy placówki Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej. Na SOR nie zgłaszamy się zatem:
- po skierowanie do sanatorium,
- po zwolnienie lekarskie,
- po receptę na leki przyjmowane na choroby przewlekłe,
- po druki medyczne i zaświadczenia, które nie dotyczą stanu nagłego zagrożenia zdrowia lub życia.
SOR-u nie należy również traktować jako miejsca, gdzie w przyspieszonym trybie wykonamy badania, na które normalnie musielibyśmy poczekać. Osoby, które zastanawiają się, ile trwa badanie krwi na SOR-ze czy ile się czeka na wynik TK na SOR-ze, muszą pamiętać, że nie jest to miejsce do wykonywania badań, które nie służą bezpośrednio ratowaniu stanów nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Oczekiwanie wykonania takich badań, bez wyraźnych wskazań, jest bezzasadne. Oczywiście decyzję o wykonaniu badania (lub nie) podejmuje personel medyczny, uwzględniając stan pacjenta.
Jak przebiega wizyta na SOR i jak się na nią przygotować?
Jak wcześniej podkreślono, skierowanie na SOR nie jest potrzebne i pacjenci w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia uzyskają w tym miejscu niezbędną pomoc medyczną o każdej porze dnia i nocy. Oczywiście muszą się przygotować na to, że nie tylko oni zgłaszają się na SOR. Poczekalnia jest pełna przypadków różniących się stopniem zaawansowania, a w pierwszej kolejności przyjmowane są osoby wymagające niezwłocznej pomocy medycznej.
Udając się na SOR, warto się odpowiednio przygotować. Najlepiej, jeśli jest to oczywiście możliwe, zgłosić się na miejsce w towarzystwie bliskiej osoby. Jeśli pacjent jest uczulony na jakieś medykamenty, powinien poinformować o tym fakcie lekarza. Niezbędne będzie również poinformowanie lekarza o lekach przyjmowanych do tej pory, a także o innych istotnych kwestiach medycznych (choroby przewlekłe, przebyty zawał lub udar itd.). Po wstępnej selekcji i segregacji medycznej, gdy pacjent trafia do lekarza, jest mu udzielana odpowiednia do potrzeb pomoc medyczna mająca na celu ustabilizowanie jego funkcji życiowych. To, ile trwa badanie krwi na SOR-ze czy ile się czeka na wynik TK na SOR-ze, zależy od wielu czynników, w tym od stanu pacjenta i liczby pacjentów pilniej wymagających pomocy.
Gdy jest to niezbędne, pacjent może zostać skierowany dalej bądź przetransportowany do innej placówki. Jeśli natomiast tego nie wymaga, zostanie wypisany do domu. Nie jest wskazane wyjście z SOR bez wypisu, gdyż pobyt każdego pacjenta w tym miejscu jest dokumentowany kartą informacyjną leczenia. W niektórych wręcz przypadkach takie działania mogą wiązać się z tym, że personel medyczny będzie zmuszony do zawiadomienia policji. Dzieje się tak przykładowo, gdy wyjście z SOR bez wypisu dotyczy pacjenta, który może nie być świadomy swoich działań (np. pozostając pod wpływem substancji psychoaktywnych).
