Chrapanie, duszność i kołatanie serca to tylko niektóre objawy świadczące o bezdechu obturacyjnym. Bezdech senny jest chorobą utrudniającą spokojny sen, która nieleczona może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. W przypadku zdiagnozowania obturacyjnego bezdechu sennego konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Wielu z nas niejednokrotnie spotkało się z pojęciem „bezdech senny”. Co to właściwie oznacza i z czym może się wiązać? Bezdech senny to powszechnie występująca choroba, która dotyka przede wszystkim osoby dorosłe. Bezdech najczęściej dotyka mężczyzn po 40. roku życia oraz kobiety, które ukończyły 50 lat, jednak choroba może występować również u osób młodszych, w tym także u dzieci. Ryzyko wystąpienia bezdechu sennego dodatkowo zwiększają nieprawidłowości w budowie anatomicznej, takie jak chociażby skrzywienie przegrody nosa, przerost migdałków podniebiennych czy choroby upośledzające drożność nosa. Bezdech senny przyczyny może mieć różne, podobnie jak objawy. Z naszego artykułu dowiesz się, co to jest bezdech senny, jakie są przyczyny i objawy choroby, jak wygląda leczenie i jakie zagrożenia powoduje bezdech. Zapraszamy do lektury!
Bezdech senny – co to oznacza?
Oddychanie należy do najważniejszych dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania organizmu czynności, odpowiadając za dostarczanie komórkom tlenu oraz eliminowanie dwutlenku węgla z organizmu. Każdorazowe zaburzenie prawidłowego oddychania może mieć poważne skutki. Zdrowy człowiek doświadcza niewielkiej ilości krótkich bezdechów, które nie są szkodliwe. Jeśli jednak pojawiają się częściej i są dłuższe niż 10 sekund, nie można tego lekceważyć, bo może to być bardzo groźnym stanem dla zdrowia lub życia. Co to jest bezdech senny? Choroba znana jako bezdech nocny, to częste schorzenie z grupy zaburzeń oddychania w czasie snu, które jest związane z okresowym zatrzymywaniem lub ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.
Najczęściej jest spotykany obturacyjny bezdech senny (OBS), podczas którego dochodzi do cyklicznego zatrzymania przepływu powietrza podczas snu. U osób zmagających się z tym schorzeniem w ciągu jednej nocy bezdech senny może występować nawet kilkadziesiąt razy. Co to oznacza? Może to być stan niebezpieczny dla zdrowia, a nieleczony OBS może stanowić zagrożenie nawet dla życia. Innym rodzajem bezdechu jest centralny bezdech senny (CBS), przy którym dochodzi do całkowitego zatrzymania przepływu powietrza przez drogi oddechowe i jednoczesnego zatrzymania ruchów klatki piersiowej. Ostatnim rodzajem bezdechu nocnego jest bezdech mieszany, który łączy objawy obturacyjnego bezdechu sennego oraz centralnego bezdechu sennego.
Bezdech senny – przyczyny
Pojawiający się u pacjentów bezdech jest efektem zwężenia lub zamknięcia światła dróg oddechowych na wysokości gardła. Warto wiedzieć, że jeśli chodzi o bezdech senny, przyczyny takiego stanu mogą być różne. Do najczęstszych przyczyn bezdechu sennego możemy zaliczyć:
- zaburzenia drożności nosa, które mogą być wynikiem przerostu małżowin nosa i skrzywienia przegrody nosowej,
- zmiany anatomiczne w budowie gardła, do których zalicza się m.in. wąskie przegrody oddechowe,
- nadwagę i otyłość, które mogą utrudniać swobodny przepływ powietrza w obrębie górnych dróg oddechowych,
- palenie papierosów i nadmierne spożywanie alkoholu, które mogą prowadzić do zwężenia światła dróg oddechowych oraz utrudniać swobodny przepływ powietrza,
- choroby układu oddechowego, do których zalicza się np. astmę, przewlekłe obturacyjne zapalenie płuc (POChP) oraz alergie.
Wśród innych przyczyn bezdechu sennego warto wymienić przewlekły stres, który jest szkodliwy dla organizmu na wielu płaszczyznach. Obturacyjny bezdech senny mogą powodować również inne czynniki. Do innych możliwych przyczyn choroby – oprócz tych wymienionych wyżej – możemy również zaliczyć polipy, nieprawidłową budowę żuchwy, przyjmowanie leków nasennych i leków o działaniu uspokajającym. Ponadto bezdech może być efektem ciężkiej niewydolności krążeniowej, a także być skutkiem wielu innych stanów chorobowych.
Bezdech senny – objawy
Osoby mające podejrzenia, że pojawia się u nich bezdech powinny zwrócić uwagę na charakterystyczne objawy pojawiające się zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia, które mogą znacznie ułatwić diagnozę. Bezdech senny objawy może mieć różne i mogą one różnić się nasileniem. Najbardziej charakterystyczne objawy dla tego schorzenia to:
- głośne chrapanie z wyraźnymi przerwami,
- uczucie duszności i dławienie się podczas snu,
- kołatanie serca,
- ból w klatce piersiowej,
- nocne poty,
- nadmierna senność w ciągu dnia (hipersomnia),
- zmęczenie i problemy z koncentracją,
- zaburzenia pamięci,
- poranny ból głowy.
Bezdech obturacyjny może się również objawiać zwiększoną aktywnością ruchową podczas snu. Trzeba też mieć na uwadze, że bezdech senny objawy może dawać również znacznie mniej charakterystyczne. Do takich objawów możemy zaliczyć np. osłabienie libido oraz depresję z zaburzeniami emocjonalnymi takimi jak np. zmienność nastroju, rozdrażnienie czy apatia, które pacjenci często przypisują innym stanom/schorzeniom.
W przypadku dzieci bezdech senny, podobnie jak u dorosłych, objawia się między innymi chrapaniem. Inne objawy bezdechu sennego u dzieci to utrudnione i głośne oddychanie, obfite pocenie się, niespokojny sen i częste wybudzanie się, a także nocne moczenie i spanie w nietypowych pozycjach. Z bezdechem sennym wiążą się również inne objawy, które często towarzyszą również osobom dorosłym. Możemy do nich zaliczyć poranne bóle głowy i nadmierną senność w ciągu dnia, a także problemy z koncentracją i nadpobudliwość, agresję czy drażliwość.
Kto jest narażony na obturacyjny bezdech senny?
Na bezdech obturacyjny w największym stopniu są narażone osoby z nadwagą, chociaż nie jest to regułą. Istotnym czynnikiem zwiększającym ryzyko pojawienia się bezdechu sennego jest również wiek – wraz z wiekiem ryzyko wystąpienia choroby znacząco wzrasta. Na występowanie bezdechu nocnego są narażone także osoby z wąskimi drogami oddechowymi. Znaczenie mają także predyspozycje genetyczne, które mogą prowadzić do obturacyjnego bezdechu sennego. W grupie ryzyka są też osoby nadmiernie spożywające alkohol oraz nałogowi palacze. Bezdech częściej występuje też u osób mających w nosie zatory, które mogą utrudniać swobodne oddychanie.
Bezdech senny – jak wygląda diagnostyka?
Diagnostyka bezdechu nocnego jest dość prosta. Obturacyjny bezdech senny diagnozuje się m.in. na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych. Diagnoza bazuje m.in. na ocenie skali senności Epworth, która określa stopień senności w ciągu dnia. Rozpoznanie bezdechu sennego wiąże się również z wykonaniem badania snu, inaczej poligrafii, podczas którego jest rejestrowany przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Badanie to wykorzystuje się również do oceny stopnia natlenienia organizmu, a także do rejestracji chrapania. Na wizycie laryngolog może również przeprowadzić badanie drożności nosa, poza tym może ocenić stan pozostałych odcinków górnych dróg oddechowych.
Diagnostyka OBS obejmuje także polisomnografię. Jest to badanie snu przeprowadzane w warunkach szpitalnych, podczas którego sprawdza się m.in. bioelektryczną czynność mózgu, poza tym rejestruje się czynność serca oraz monitoruje ruchy gałki ocznej podczas snu. Badanie to pozwala jednocześnie ocenić pracę nerwów i mięśni podczas snu oraz tętno (badanie EKG). Obejmuje ono również badanie elektroencefalogram (badanie EEG) i elektrookulogram (badanie EOG), dzięki którym można sprawdzić, czy badany śpi oraz w jakiej jest aktualnie fazie snu. Do polisomnografii wykorzystuje się m.in. pulsoksymetr, czujnik temperatury i przepływu powietrza oraz mikrofon do oceny wydawanych podczas snu dźwięków.
Bezdech nocny – leczenie
Wiedząc już, co to bezdech senny oraz znając przyczyny i objawy choroby, a także metody diagnozowania bezdechu, warto również poznać metody leczenia tego schorzenia. Jak leczyć bezdech? Bardzo ważna jest zmiana trybu życia na zdrowszy – warto postawić na działania mające na celu redukcję masy ciała oraz unikanie spożywania alkoholu i palenia papierosów, a także zwiększenie codziennej aktywności fizycznej. Zaleca się też unikanie przyjmowania leków nasennych i uspokajających, jeśli nie jest to zasadne, poza tym mogą pomóc techniki relaksacyjne.
Leczenie bezdechu dobiera się odpowiednio do przyczyny dolegliwości. Niekiedy wiąże się to z przeprowadzeniem zabiegu laryngologicznego, który ma na celu usunięcie czynnika blokującego swobodny przepływ powietrza w drogach oddechowych. Zabieg może się wiązać np. z usunięciem przerośniętych migdałków lub obejmować korektę wad anatomicznych. W niektórych sytuacjach przy bezdechu nocnym konieczne może się okazać zastosowanie protezy powietrznej, której głównym zadaniem jest eliminacja chrapania i przywrócenie pacjentowi prawidłowego snu. Pomóc może także terapia dodatnim ciśnieniem powietrza (PAP), przy której pacjent powinien spać w masce podłączonej do urządzenia PAP, które zapobiega zwężaniu się tkanek górnych dróg oddechowych.
Bezdech – jak dbać o sen?
Jeśli u pacjenta zostanie zdiagnozowany bezdech nocny, konieczne jest podjęcie działań mających na celu wspomaganie leczenia schorzenia i poprawę jakości snu. Odpowiednia higiena snu to podstawa, jeśli chodzi o bezdech senny. Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim powinniśmy pamiętać o utrzymywaniu odpowiedniej wilgotności powietrza i temperatury w pomieszczeniu, w którym śpimy. Warto również wyeliminować czynniki, które mogłyby w jakikolwiek sposób zakłócać zdrowy i spokojny sen. Dobrze także starać się zasypiać i wstawać o podobnych porach, poza tym przy bezdechu warto unikać spania na plecach – bezdech senny objawy daje wtedy mniej uciążliwe podczas spania na boku.
Bezdech obturacyjny – możliwe powikłania
Nieleczony obturacyjny bezdech senny może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Do często spotykanych powikłań możemy zaliczyć nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie płucne i zaburzenia funkcjonowania śródbłonka naczyń krwionośnych. Powtarzający się często bezdech może prowadzić do hipoksji pęcherzykowej, czyli inaczej niedotlenienia, która oznacza niższy poziom tlenu w tkankach w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Bezdech senny może też prowadzić do ogólnoustrojowych zaburzeń metabolicznych, które z kolei mogą się przyczyniać do rozwoju zespołów insulinooporności, a także zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2. Rozdrażnienie wynikające z bezdechu obturacyjnego może z kolei doprowadzić do rozwoju wielu chorób psychicznych, w tym nerwicy lub depresji. W niektórych przypadkach choroba może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia, ponieważ zwiększa ryzyko zatrzymania akcji serca, co może prowadzić do zgonu.
